چند بار باید تزریق PRP انجام شود؟ پاسخ کوتاه این است که برای آرتروز زانو اغلب یک برنامه چندجلسهای، اغلب حدود ۲ تا ۳ جلسه، در نظر گرفته میشود؛ اما تعداد دقیق جلسات برای همه بیماران یکسان نیست و باید بعد از معاینه، بررسی شدت آرتروز، نوع درد و شرایط عمومی بیمار توسط متخصص تعیین شود. PRP روشی است که در آن از خون خود بیمار، پلاسمای غنی از پلاکت تهیه و به ناحیه آسیبدیده تزریق میشود. هدف از این درمان، کمک به کاهش درد، تعدیل التهاب و حمایت از روند ترمیم بافت است؛ اما نتیجه آن قطعی و فوری نیست. اگر میخواهید بدانید تزریق PRP چند جلسه است، فاصله بین جلسات PRP چقدر باید باشد و ماندگاری PRP به چه عواملی وابسته است، ادامه مقاله به زبان ساده به همین پرسشها پاسخ میدهد.
آیا یک جلسه PRP برای زانو کافی است؟
در بعضی بیماران، بهویژه افرادی که آرتروز زانو در مرحله خفیف دارند یا درد آنها تازه شروع شده است، یک جلسه PRP ممکن است بخشی از علائم را کاهش دهد. با این حال، در بسیاری از موارد یک تزریق بهتنهایی برای رسیدن به پاسخ پایدار کافی نیست. دلیل این موضوع آن است که آرتروز زانو اغلب یک مشکل تدریجی است و تغییرات داخل مفصل در طول زمان ایجاد شدهاند؛ بنابراین انتظار پاسخ کامل از یک جلسه، همیشه منطقی نیست.
از نظر بالینی، پزشک عمدتا بعد از جلسه اول، شدت درد، میزان خشکی مفصل، توانایی راه رفتن، پاسخ بدن به تزریق و وجود التهاب را بررسی میکند. اگر بیمار پس از چند هفته فقط بهبود محدود داشته باشد، ممکن است ادامه برنامه درمانی PRP پیشنهاد شود. در مطالعهای روی بیماران آرتروز زانو درجه 1 تا 3، تزریقهای چندگانه نسبت به تزریق تکجلسهای نتایج بهتری در کاهش درد و بهبود عملکرد نشان دادند.
جهت رزرو وقت و دریافت مشاوره، با ما در تماس باشید.
به طور معمول چند جلسه PRP برای زانو لازم است؟
تعداد جلسات تزریق PRP برای زانو اغلب بین ۲ تا ۳ جلسه در نظر گرفته میشود، اما این عدد یک نسخه ثابت برای همه بیماران نیست. در آرتروز خفیف تا متوسط، بسیاری از پزشکان بر اساس معاینه و تصویربرداری، یک دوره درمانی شامل چند تزریق با فاصله مشخص طراحی میکنند. در برخی بیماران، مخصوصا کسانی که درد مزمنتر یا تخریب غضروفی بیشتری دارند، پزشک ممکن است برنامه را با احتیاط و بر اساس پاسخ بالینی ادامه دهد.
در مطالعات جدیدتر، پروتکلهای سهجلسهای برای آرتروز زانو زیاد بررسی شدهاند. برای مثال، در یک کارآزمایی بالینی، بیماران در گروههای یک، سه و پنج تزریق مقایسه شدند و نتیجه نشان داد سه و پنج تزریق نسبت به یک تزریق موثرتر بودند، اما بین سه و پنج تزریق تفاوت معناداری دیده نشد؛ بنابراین بیشتر بودن تعداد دفعات PRP برای زانو همیشه به معنی نتیجه بهتر نیست.
چه عواملی تعداد جلسات PRP را تعیین میکنند؟
برنامه درمانی PRP بر اساس یک عامل واحد تنظیم نمیشود. پزشک فقط به سن بیمار یا شدت درد نگاه نمیکند، بلکه مجموعهای از اطلاعات را کنار هم قرار میدهد؛ از جمله محل آسیب، مدت شروع درد، معاینه مفصل، وضعیت رباط یا تاندون، نتیجه عکس رادیولوژی یا MRI، داروهای مصرفی و سطح فعالیت روزانه بیمار.
برای مثال، بیماری که آرتروز خفیف زانو دارد و هنوز فضای مفصلی مناسبی در عکس دیده میشود، ممکن است با تعداد جلسات کمتر پاسخ قابل قبول بگیرد. در مقابل، فردی که سالها درد زانو داشته، اضافهوزن قابل توجه دارد یا همزمان دچار پارگی منیسک و التهاب مفصل است، اغلب به ارزیابی دقیقتری نیاز دارد و تعداد جلسات او باید با نظر متخصص تنظیم شود.
شدت آرتروز یا نوع آسیب مفصل
هرچه آرتروز زانو خفیفتر باشد، احتمال پاسخ بهتر به درمانهای کمتهاجمی مانند PRP بیشتر است. در مراحل اولیه، هنوز بخشی از سطح غضروف و عملکرد مفصل حفظ شده و هدف درمان بیشتر کاهش التهاب، کم کردن درد و کمک به حرکت بهتر زانو است. در چنین شرایطی، پزشک ممکن است یک دوره محدود تزریق را پیشنهاد کند و سپس پاسخ بیمار را در چند هفته بعد بسنجد.
در آرتروز پیشرفته، یعنی زمانی که فاصله مفصلی بهشدت کم شده یا تغییر شکل استخوانی واضح وجود دارد، PRP اغلب نمیتواند جایگزین قطعی درمانهای جراحی شود. در این موارد، اگر PRP تجویز شود، بیشتر با هدف کنترل علائم و به تعویق انداختن درمانهای تهاجمیتر در بیماران منتخب انجام میشود.
مدت زمان درد و مزمن بودن مشکل
مدت زمان درمان با PRP در بیماری که تازه دچار درد زانو شده با فردی که چند سال درد مزمن مفصل دارد، یکسان نیست. دردهای تازهتر، بهویژه اگر ناشی از التهاب یا آسیب خفیف بافتی باشند، گاهی با برنامه کوتاهتر کنترل میشوند. اما وقتی درد مزمن شده باشد، بافت اطراف مفصل، عضلات، الگوی راه رفتن و حتی تحمل فشار روی زانو تغییر میکند.
برای نمونه، بیماری که شش ماه پس از آسیب تاندون کشکک مراجعه میکند، ممکن است علاوه بر تزریق، به تمرینات اصلاحی و کاهش فشار روی تاندون نیاز داشته باشد. در چنین حالتی، تعداد جلسات PRP فقط یک بخش درمان است و نتیجه نهایی به اجرای درست مراقبتهای بعد از تزریق و برنامه توانبخشی نیز وابسته خواهد بود.
سن، وزن و وضعیت عمومی بدن
سن بهتنهایی تعیینکننده تعداد جلسات تزریق PRP نیست، اما بافتهای بدن در سنین مختلف پاسخ یکسانی ندارند. در سنین بالاتر، اغلب آرتروز زانو، ضعف عضلات اطراف مفصل و کاهش تحمل فعالیت بیشتر دیده میشود. به همین دلیل، پزشک هنگام طراحی برنامه درمانی PRP، فقط به تزریق توجه نمیکند و وضعیت عضلات، تعادل بدن و توانایی انجام تمرین را هم بررسی میکند.
وزن بالا نیز میتواند فشار مکانیکی بیشتری به زانو وارد کند. اگر فشار واردشده به مفصل بعد از تزریق همچنان زیاد باشد، ماندگاری PRP ممکن است کمتر شود. به همین دلیل، در کنار تزریق، اصلاح فعالیت، کاهش فشارهای تکراری و تمرینات مناسب با نظر متخصص میتواند در نتیجه درمان نقش مهمی داشته باشد.
محل تزریق؛ زانو، تاندون یا رباط
تزریق PRP برای زانو با تزریق در تاندون یا رباط یکسان نیست. در زانو، تزریق عمدتا داخل مفصل انجام میشود و هدف آن اثر بر محیط مفصلی، درد و التهاب است. اما در آسیبهای تاندونی مانند تاندون آشیل، تاندون کشکک یا بیماری تنیس آلبو، تزریق باید دقیقاً در محل آسیب یا اطراف آن انجام شود و گاهی استفاده از سونوگرافی برای هدایت تزریق کمککننده است.
در آسیبهای تاندون و رباط، بعضی بیماران فقط به یک جلسه پاسخ میدهند، اما برخی دیگر به جلسات تکمیلی نیاز پیدا میکنند.
پاسخ بدن به جلسه اول
یکی از مهمترین معیارها برای تعیین ادامه درمان، پاسخ بیمار به جلسه اول است. اغلب نتیجه PRP بلافاصله مشخص نمیشود و بیمار باید چند هفته زمان بدهد تا پزشک بتواند ارزیابی واقعیتری داشته باشد. اگر درد بهتدریج کمتر شود، حرکت مفصل بهتر شود و نیاز به دارو کاهش یابد، ممکن است ادامه همان برنامه منطقی باشد.
اگر بعد از جلسه اول هیچ تغییری ایجاد نشود، پزشک باید علت را بررسی کند. گاهی مشکل اصلی اصلا از داخل مفصل نیست و درد از ستون فقرات، لگن، منیسک، رباط یا ضعف عضلانی ناشی میشود. در چنین شرایطی، افزایش تعداد جلسات PRP بدون بازبینی تشخیص، انتخاب درستی نیست.
فاصله بین جلسات PRP چقدر باید باشد؟
فاصله بین جلسات PRP اغلب بین یک تا چهار هفته تنظیم میشود، اما این فاصله به محل تزریق، هدف درمان و نظر پزشک بستگی دارد. در بسیاری از پروتکلهای زانو، فاصله هفتگی یا دو هفتهای دیده میشود. بعضی پزشکان برای آرتروز زانو، سه تزریق با فاصله یک هفته را انتخاب میکنند، در حالی که در آسیبهای تاندونی ممکن است فاصله طولانیتری در نظر گرفته شود تا بافت فرصت واکنش و ترمیم داشته باشد.
پرسش رایج بیماران این است که PRP هر چند وقت یکبار باید انجام شود. پاسخ دقیق این است که تزریق نباید خیلی زود و بدون ارزیابی تکرار شود. بدن پس از تزریق وارد یک روند التهابی کنترلشده و سپس ترمیمی میشود. اگر تزریقها بیبرنامه و با فاصله نامناسب انجام شوند، امکان دارد ارزیابی اثر جلسه قبل دشوار شود. در کارآزمایی منتشرشده در سال ۲۰۲۴، سه و پنج تزریق با فاصله یک هفته بررسی شدهاند، اما نویسندگان نیز تاکید کردهاند که هنوز به شواهد قویتر برای تعیین بهترین تعداد و فاصله نیاز است.
اگر پس از مطالعه اطلاعات این مقاله، تمایل دارید وضعیت خود را بهصورت دقیقتر با دکتر احمدرضا میربلوک در میان بگذارید و تزریق خود را انجام دهید، کافیست فرم زیر را پر کنید. تیم مشاوره دکتر میربلوک در سریعترین زمان ممکن با شما تماس خواهند گرفت.
آیا بعد از پایان درمان باید PRP را تکرار کرد؟
بعد از پایان دوره اولیه، تکرار PRP برای همه بیماران لازم نیست. برخی افراد بعد از یک دوره درمانی چندماهه، مدت قابل توجهی کاهش درد و عملکرد بهتر را تجربه میکنند و فقط با تمرینات مناسب، کنترل وزن و اصلاح فعالیت پیگیری میشوند. در این بیماران، تزریق مجدد اغلب زمانی مطرح میشود که علائم برگشته باشد و بهترین دکتر تزریق پی آر پی پس از معاینه، تکرار درمان را مناسب بداند.
ماندگاری PRP عمدتا از فردی به فرد دیگر متفاوت است. اثر PRP ممکن است شش ماه تا یک سال یا بیشتر ادامه داشته باشد، اما پاسخ بیماران قابل پیشبینی قطعی نیست و برخی افراد پاسخ کمتری میگیرند. بنابراین تصمیم درباره تکرار PRP باید بر اساس علائم بیمار، معاینه، عملکرد مفصل و نظر متخصص انجام شود، نه صرفا بر اساس گذشت یک زمان ثابت.
دکتر میربلوک، متخصص ارتوپدی و ستون فقرات، با سالها تجربه در درمان مشکلات مختلف این ناحیه از جمله شکستگیها، لغزش مهرهها، دیسک و انحرافات شدید ستون فقرات، از پیشگامان استفاده از روشهای نوین و کمتهاجمی در جراحی ستون فقرات هستند. ایشان با بهرهگیری از جراحیهای پیشرفته با پلاتین، ایمپلنتهای تخصصی، فیزیوتراپی هدفمند و برنامههای توانبخشی شخصیسازیشده، مسیر درمان و بهبود ستون فقرات را با حداقل عوارض و بیشترین بازده برای هر بیمار طراحی میکنند.
آیا تزریق PRP در تعداد بیشتر نتیجه بهتری دارد؟
تزریق بیشتر همیشه به معنی نتیجه بهتر نیست. این نکته برای بیمارانی مهم است که تصور میکنند هرچه تعداد جلسات بیشتر باشد، درمان قویتر خواهد بود. شواهد موجود نشان میدهد که در آرتروز زانو، چند تزریق میتواند از یک تزریق موثرتر باشد، اما پس از یک حد مشخص، افزایش تعداد جلسات ممکن است فایده بیشتری ایجاد نکند.
برای مثال، در مطالعه مقایسهای بین یک، سه و پنج تزریق PRP برای آرتروز زانو، سه و پنج تزریق نسبت به یک تزریق بهتر بودند، اما بین سه و پنج تزریق تفاوت مهمی دیده نشد. این یعنی برنامه درمانی PRP باید متعادل باشد. اگر بیمار به سه جلسه پاسخ مناسبی داده باشد، ادامه تزریق بدون دلیل پزشکی روشن ممکن است ضرورتی نداشته باشد.
چگونه ماندگاری نتایج PRP را افزایش دهیم؟
برای افزایش ماندگاری PRP، فقط خود تزریق کافی نیست. بیمار باید بعد از تزریق، توصیههای پزشک درباره فعالیت، داروها، ورزش و مراقبت از مفصل را جدی بگیرد. اغلب پس از PRP، کمی درد یا تورم کوتاهمدت طبیعی است و بیمار باید از فشار شدید، ورزش سنگین و فعالیتهای ضربهای تا زمان اجازه پزشک پرهیز کند. بعد از PRP ممکن است درد و تورم اولیه ایجاد شود و مشاهده نتیجه اولیه چند هفته زمان ببرد.
در آرتروز زانو، تقویت عضلات ران، اصلاح الگوی راه رفتن، پرهیز از نشستن طولانی روی زمین، کنترل وزن و درمان مشکلات همراه مانند پارگی منیسک یا انحراف زانو میتواند به حفظ نتیجه کمک کند. در آسیبهای تاندون و رباط نیز بازگشت زودهنگام به فعالیت شدید ممکن است اثر درمان را کم کند. به همین دلیل، مراقبتهای ویژه و برنامه تمرینی باید توسط متخصص یا فیزیوتراپیست آشنا با شرایط بیمار توصیه شود.
سوالات متداول
تزریق PRP برای زانو معمولاً حدود ۲ تا ۳ جلسه انجام میشود، اما در آسیبهای تاندون، رباط یا دردهای مزمن مفاصل ممکن است تعداد جلسات کمتر یا بیشتر باشد. تصمیم نهایی باید بعد از معاینه و بررسی شدت آسیب توسط متخصص گرفته شود.
فاصله بین جلسات PRP معمولاً بین یک تا چهار هفته است. برای بعضی بیماران آرتروز زانو، فاصله هفتگی انتخاب میشود؛ اما در آسیبهای تاندونی ممکن است پزشک فاصله بیشتری در نظر بگیرد تا بافت فرصت کافی برای واکنش داشته باشد.
در آرتروز شدید، PRP معمولاً درمان قطعی محسوب نمیشود و نمیتواند غضروف ازدسترفته را به حالت طبیعی برگرداند. در این شرایط، پزشک ممکن است PRP را فقط برای کاهش علائم در بیماران منتخب بررسی کند یا درمانهای دیگری را پیشنهاد دهد.
ماندگاری PRP در افراد مختلف متفاوت است و ممکن است چند ماه تا حدود یک سال یا بیشتر ادامه داشته باشد. شدت آرتروز، وزن، فعالیت روزانه، مراقبتهای بعد از تزریق و پاسخ بدن روی ماندگاری اثر دارند.
معمولا استراحت مطلق لازم نیست، اما فعالیت سنگین، فشار زیاد به مفصل و ورزشهای ضربهای باید طبق نظر پزشک محدود شود. حرکت سبک و برنامه تمرینی کنترلشده میتواند بخشی از روند درمان باشد، اما زمان شروع آن باید توسط متخصص تعیین شود.
جمعبندی
در پاسخ به این سوال که چند بار باید تزریق PRP انجام شود؟ باید گفت برای آرتروز زانو اغلب یک دوره ۲ تا ۳ جلسهای رایج است، اما تعداد دقیق جلسات به شدت آرتروز، محل آسیب، مدت درد، پاسخ بدن به جلسه اول و نظر پزشک بستگی دارد. برای آسیبهای تاندون و رباط نیز گاهی یک جلسه کافی است و گاهی جلسات تکمیلی لازم میشود.
PRP درمانی کمتهاجمی است، اما نتیجه آن برای همه بیماران یکسان نیست و نباید بهعنوان یک درمان تضمینی معرفی شود. بهترین تصمیم زمانی گرفته میشود که بیمار توسط متخصص ارتوپدی معاینه شود، علت اصلی درد مشخص گردد و برنامه درمانی PRP همراه با مراقبتهای بعد از تزریق، تمرین مناسب و پیگیری منظم تنظیم شود.
