درمان آرتروز شانه بدون جراحی در بسیاری از بیماران با هدف کاهش درد، حفظ دامنه حرکتی و بهبود عملکرد مفصل انجام میشود. شدت ساییدگی مفصل، میزان آسیب غضروف، سن، سطح فعالیت و علت ایجاد آرتروز در انتخاب روش درمان نقش دارند. روشهایی مانند دارودرمانی، فیزیوتراپی، اصلاح فعالیتهای روزمره و برخی تزریقهای داخل مفصل ممکن است در شرایط مناسب مورد استفاده قرار گیرند. اما آیا این روشها میتوانند غضروف از بینرفته را دوباره ایجاد کنند؟ در ادامه، روشهای درمان ساییدگی شانه بدون جراحی و شرایطی که ممکن است نیاز به درمانهای تخصصیتر وجود داشته باشد را بررسی میکنیم.
آیا آرتروز شانه بدون جراحی درمان میشود؟
وقتی از درمان غیرجراحی آرتروز شانه صحبت میکنیم، منظور معمولا کنترل درد، کاهش التهاب، حفظ حرکت مفصل و بهبود توانایی استفاده از دست است؛ نه بازسازی کامل غضروفی که در اثر آرتروز از بین رفته است. آرتروز یک بیماری فرسایشی مفصل است و میزان تغییرات ساختاری آن در افراد مختلف یکسان نیست. بنابراین نمیتوان یک روش درمانی مشخص را برای همه بیماران مناسب دانست.
در مراحل خفیفتر یا متوسط آرتروز، بهترین متخصص ارتوپد ممکن است ابتدا درمانهای غیرجراحی را بررسی کند. برای مثال، فردی که هنگام بالا بردن دست درد دارد اما هنوز دامنه حرکتی مناسبی دارد، ممکن است با ترکیبی از اصلاح فعالیت، تمرین درمانی و درمان دارویی یا تزریقی مناسب، کاهش علائم را تجربه کند. در مقابل، اگر ساییدگی مفصل شدید باشد و تغییرات استخوانی و محدودیت حرکتی قابلتوجه ایجاد شده باشد، گزینههای درمانی متفاوتی مطرح میشوند.
نکته مهم این است که شدت درد همیشه با شدت تغییرات مشاهدهشده در تصویربرداری یکسان نیست. به همین دلیل، تصمیمگیری درباره درمان آرتروز شانه باید بر اساس ترکیبی از شرح حال، معاینه، بررسی دامنه حرکتی و در صورت نیاز تصویربرداری انجام شود.
درمان آرتروز شانه بدون جراحی شامل چه روشهایی است؟
انتخاب روش درمان به علت درد، شدت آرتروز، وضعیت عضلات و تاندونهای اطراف شانه و میزان محدودیت حرکتی بستگی دارد. هدف این روشها اغلب کاهش علائم و حفظ عملکرد مفصل است. در برخی بیماران یک روش بهتنهایی کافی نیست و پزشک از ترکیبی از درمانها استفاده میکند. در ادامه با روش های به کار برده شده توسط دکتر احمدرضا میربلوک برای درمان آرتروز بدون جراحی آشنا میشوید.
داروهای ضدالتهاب و مسکن در صورت تجویز پزشک
داروهای مسکن و ضدالتهاب میتوانند برای کنترل درد و التهاب ناشی از مشکلات مفصل مورد استفاده قرار گیرند. انتخاب دارو به شرایط عمومی بیمار، بیماریهای زمینهای، داروهای مصرفی و عوامل خطر احتمالی بستگی دارد؛ بنابراین مصرف خودسرانه و طولانیمدت این داروها توصیه نمیشود.
برای نمونه، بیماری که به علت آرتروز شانه هنگام خواب یا انجام فعالیتهای روزمره درد دارد، ممکن است در یک دوره مشخص از داروی مناسب استفاده کند تا بتواند حرکات اصلاحی و فیزیوتراپی را بهتر انجام دهد. دارو در این شرایط بیشتر نقش کنترل علائم دارد و به معنای برطرف شدن علت ساختاری آرتروز نیست.
فیزیوتراپی و تمرینات تقویت عضلات اطراف شانه
فیزیوتراپی آرتروز شانه با توجه به وضعیت مفصل میتواند بر حفظ دامنه حرکتی، تقویت عضلات اطراف شانه و اصلاح الگوی حرکتی تمرکز داشته باشد. بیحرکت نگه داشتن طولانیمدت شانه ممکن است خشکی مفصل را بیشتر کند؛ به همین دلیل، در بسیاری از بیماران حفظ حرکت کنترلشده اهمیت دارد.
برنامه تمرینی باید متناسب با وضعیت فرد تنظیم شود. تمرینهایی که برای فردی با آرتروز خفیف مناسب هستند، لزوما برای بیماری با محدودیت حرکتی شدید یا مشکلات همزمان تاندونهای شانه مناسب نیستند. افزایش تدریجی فعالیت و توجه به واکنش شانه به تمرین اهمیت زیادی دارد.
دکتر احمدرضا میربلوک
تخصص و تجربه در درمان بیماریهای ستون فقرات
اصلاح فعالیتهای تشدیدکننده درد
گاهی بخشی از درد شانه به فعالیتهایی مربوط است که فشار مکرر یا نامناسبی بر مفصل وارد میکنند. اصلاح نحوه انجام این فعالیتها میتواند یکی از اجزای درمان باشد.
برای مثال، فردی که بهطور مکرر وسایل سنگین را بالای سر قرار میدهد یا مدت طولانی با دست در وضعیت بالا کار میکند، ممکن است با تغییر روش انجام فعالیت و کاهش حرکات تحریککننده، فشار واردشده به شانه را کمتر کند. این موضوع به معنای بیتحرکی کامل نیست؛ هدف، پیدا کردن سطح فعالیتی است که با وضعیت مفصل سازگار باشد.
تزریق داخل مفصل در افراد منتخب
در برخی بیماران، تزریق داخل مفصل میتواند بهعنوان یکی از گزینههای کنترل علائم بررسی شود. نوع ماده تزریقی و محل تزریق به علت درد و وضعیت مفصل بستگی دارد و باید پس از معاینه مشخص شود.
تزریق برای آرتروز شانه ممکن است با اهداف متفاوتی انجام شود؛ بنابراین عبارت تزریق برای آرتروز به یک روش واحد اشاره نمیکند. نوع تزریق، تعداد جلسات و فاصله بین آنها نیز باید بر اساس شرایط بیمار تعیین شود و نمیتوان برای همه افراد برنامه یکسانی در نظر گرفت.
PRP در مواردی که پزشک مناسب بداند
درمان آرتروز شانه با PRP یکی از روشهایی است که در برخی بیماران مورد بررسی قرار میگیرد. در این روش، مقدار مشخصی از خون خود فرد گرفته میشود و پس از آمادهسازی، فرآورده حاوی پلاکتها در ناحیه موردنظر تزریق میشود.
PRP را نباید بهعنوان روشی قطعی برای بازسازی غضروف یا جایگزین همیشگی جراحی معرفی کرد. پاسخ به این روش به عواملی مانند شدت آسیب مفصل، شرایط بیمار و تشخیص دقیق بستگی دارد. به همین دلیل، پیش از انتخاب PRP برای مفصل شانه باید مشخص شود که آیا بیمار از نظر بالینی گزینه مناسبی برای این روش محسوب میشود یا خیر.
سایر روشهای تزریقی بر اساس شرایط بیمار
بر اساس تشخیص پزشک، شرایط مفصل و هدف درمان، روشهای تزریقی دیگری مانند اوزون تراپی شانه نیز ممکن است مورد بررسی قرار گیرند. انتخاب این روشها به عواملی مانند شدت آرتروز، میزان التهاب، محل درد و درمانهای قبلی بستگی دارد.
در این مرحله، انجام تصویربرداری یا بررسی دقیقتر میتواند به انتخاب روش مناسب کمک کند. مهم است که روش تزریقی بر اساس تشخیص و شرایط فرد انتخاب شود، نه صرفا بر اساس شدت درد یا تبلیغات مربوط به یک روش درمانی.
در صورتی که تمایل دارید وضعیت خود را بهصورت دقیقتر با دکتر احمدرضا میربلوک در میان بگذارید و جراحی خود را انجام دهید، کافیست فرم زیر را پر کنید. تیم مشاوره دکتر میربلوک در سریعترین زمان ممکن با شما تماس خواهند گرفت.
فیزیوتراپی چگونه به درمان آرتروز شانه کمک میکند؟
یکی از اهداف اصلی فیزیوتراپی در آرتروز شانه، حفظ حرکتی است که مفصل هنوز قادر به انجام آن است. کاهش حرکت شانه میتواند به مرور باعث خشکی بیشتر و دشوار شدن انجام فعالیتهای روزمره شود. تمرینهای کنترلشده میتوانند به حفظ انعطافپذیری و تقویت عضلات اطراف مفصل کمک کنند.
برای مثال، بیماری را در نظر بگیرید که به علت درد شانه، چند هفته دست خود را کمتر حرکت داده است. ممکن است در ابتدا فقط هنگام فعالیت درد داشته باشد، اما پس از مدتی بالا بردن دست نیز برای او دشوار شود. در چنین شرایطی، ارزیابی دامنه حرکتی و طراحی برنامه تمرینی متناسب میتواند بخشی از روند درمان باشد.
فیزیوتراپی قرار نیست غضروف از بینرفته را دوباره ایجاد کند. هدف آن بیشتر بهبود عملکرد حرکتی، افزایش قدرت عضلات و کمک به کنترل علائم است. اگر هنگام انجام تمرین درد شدید یا مداوم ایجاد شود، ادامه دادن تمرین بدون ارزیابی علت آن مناسب نیست.
دکتر احمدرضا میربلوک
متخصص ارتوپدی و فلوشیپ جراحی ستون فقرات
تهران، خیابان شریعتی، بالاتر از میرداماد، کوچه فلسفی، پلاک ۹، طبقه ۱، واحد ۱
شنبه تا چهارشنبه ۱۱ تا ۱۷ | یکشنبه ۱۴ تا ۱۷ | پنجشنبه ۱۱ تا ۱۵
آیا تزریق برای آرتروز شانه موثر است؟
تزریق داخل مفصل یکی از گزینههایی است که در بعضی بیماران برای کنترل درد و بهبود عملکرد بررسی میشود، اما میزان پاسخ به آن در افراد مختلف متفاوت است. نوع ماده تزریقی، محل تزریق و علت اصلی درد از عوامل موثر در تصمیمگیری هستند.
برای نمونه، اگر درد بیمار ناشی از ترکیبی از آرتروز و مشکل تاندونهای اطراف شانه باشد، صرفا توجه به آرتروز ممکن است تصویر کاملی از علت علائم ارائه ندهد. به همین دلیل، پیش از تزریق باید مشخص شود درد دقیقا از کدام ساختار ایجاد میشود.
همچنین تزریق اغلب بخشی از یک برنامه درمانی محسوب میشود، نه اینکه لزوما بهتنهایی مشکل مفصل را برطرف کند. در صورت مناسب بودن، ممکن است تزریق در کنار تمرین درمانی، اصلاح فعالیت و سایر اقدامات غیرجراحی مورد استفاده قرار گیرد.
چه زمانی درمان آرتروز شانه بدون جراحی کافی نیست؟
درمان غیرجراحی اغلب زمانی ادامه پیدا میکند که بتواند درد و محدودیت عملکردی بیمار را تا حد قابلقبولی کنترل کند. اگر با وجود اجرای مناسب درمان، درد شدید و مداوم باقی بماند یا حرکت شانه به شکل قابلتوجهی محدود شود، لازم است وضعیت مفصل دوباره ارزیابی شود.
در مواردی که ساییدگی مفصل پیشرفته است، فضای مفصل بهشدت کاهش یافته یا تغییرات استخوانی قابلتوجه وجود دارد، درمانهای غیرجراحی ممکن است پاسخ کافی ایجاد نکنند. در چنین شرایطی، بررسی گزینههای جراحی به این معنا نیست که بیمار حتما باید جراحی شود؛ بلکه پزشک باید تمام گزینههای متناسب با وضعیت مفصل را بررسی و درباره مزایا، محدودیتها و پیامدهای هر روش توضیح دهد.
همچنین اگر درد شانه با ضعف قابلتوجه، کاهش ناگهانی حرکت، تورم غیرمعمول، تب یا آسیب و ضربه همراه باشد، نباید صرفا به آرتروز نسبت داده شود و ارزیابی پزشکی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
آیا آرتروز شانه با ورزش بدتر میشود؟
ورزش مناسب لزوما باعث تشدید آرتروز شانه نمیشود و حفظ حرکت مفصل در بسیاری از بیماران اهمیت دارد. مسئله اصلی، انتخاب نوع، شدت و دامنه حرکتی مناسب است. انجام حرکات سنگین یا تکراری که درد را به شکل محسوسی افزایش میدهند میتواند شرایط را نامطلوب کند.
برای مثال، فردی که هنگام بالا بردن دست درد دارد، نباید بدون ارزیابی پزشکی مستقیما سراغ تمرینهای سنگین بالای سر برود. در مقابل، تمرینهای کنترلشدهای که با وضعیت مفصل هماهنگ هستند ممکن است برای حفظ حرکت و قدرت عضلات مورد استفاده قرار گیرند.
در صورتی که بیمار هنگام ورزش دچار درد شدید، افزایش مداوم درد پس از تمرین یا کاهش واضح دامنه حرکتی شود، برنامه تمرینی باید دوباره بررسی شود. تمرین مناسب برای آرتروز شانه باید بر اساس معاینه و شرایط همان بیمار تنظیم شود.
سوالات متداول
بله، آرتروز شانه میتواند در برخی افراد باعث درد هنگام استراحت یا خواب شود. شدت درد شبانه در افراد مختلف متفاوت است و وجود آن بهتنهایی شدت آرتروز را مشخص نمیکند.
رادیوگرافی میتواند اطلاعات مهمی درباره فضای مفصل و تغییرات استخوانی ارائه دهد، اما تشخیص فقط بر اساس تصویر انجام نمیشود. شرح حال و معاینه بالینی نیز در تعیین علت درد اهمیت دارند.
آرتروز در سنین بالاتر شایعتر است، اما در افراد جوان نیز ممکن است در ارتباط با آسیبهای قبلی، شکستگی، مشکلات ساختاری یا برخی بیماریهای مفصلی ایجاد شود.
معمولا بیحرکتی کامل طولانیمدت هدف درمان نیست. میزان فعالیت باید با شدت علائم و وضعیت مفصل هماهنگ شود و حرکات تحریککننده درد تا حد امکان اصلاح شوند.
خیر. مشکلات تاندونها، بورس، آسیبهای عضلانی، خشکی مفصل و برخی مشکلات ستون فقرات گردنی نیز میتوانند با درد شانه همراه باشند. تشخیص علت اصلی درد برای انتخاب درمان مناسب ضروری است.
جمعبندی
درمان آرتروز شانه بدون جراحی در بسیاری از بیماران با هدف کنترل درد، حفظ دامنه حرکتی و بهبود عملکرد مفصل بررسی میشود. داروهای مناسب، فیزیوتراپی، اصلاح فعالیتهای روزمره و برخی روشهای تزریقی مانند PRP میتوانند بر اساس شرایط بیمار در برنامه درمانی قرار گیرند. با این حال، هیچیک از این روشها را نمیتوان برای همه بیماران یکسان یا بهعنوان درمان قطعی آرتروز در نظر گرفت.
اگر درد شانه مداوم است، حرکت دست محدود شده یا درمانهای قبلی نتیجه کافی نداشتهاند، ارزیابی دقیق توسط متخصص ارتوپدی میتواند مشخص کند که علت علائم چیست و آیا ادامه درمان غیرجراحی مناسب است یا باید گزینههای دیگر بررسی شوند. انتخاب روش درمان باید بر اساس شدت آرتروز، وضعیت مفصل، علائم بیمار و پاسخ او به درمانهای قبلی انجام شود.
