کمر یکی از مهمترین بخشهای بدن است که سلامت آن نقش کلیدی در تحرک، فعالیتهای روزمره ایفا میکند. بسیاری از افراد در طول روز احساس خشکی، فشار یا سفتی در ناحیه کمر دارند و برای تسکین این حس، به صورت ناخودآگاه یا عمدی اقدام به شکستن قولنج کمر میکنند. صدای تق تق ناشی از این عمل برای بسیاری افراد تجربهای خوشایند است، اما اغلب سوالات زیادی درباره دلایل ایجاد این صدا، ایمنی و اثرات طولانی مدت آن وجود دارد. در این مقاله قصد داریم شما را با علتهای ایجاد قولنج کمر، فواید و خطرات احتمالی، باورهای نادرست و روشهای ایمن کاهش خشکی و فشار کمر آشنا کنیم. با مطالعه این مقاله، میتوانید تصمیمی آگاهانه برای سلامت ستون فقرات خود بگیرید، نیاز به شکستن مکرر قولنج را کاهش دهید و با روشهای اصولی و علمی، کمر خود را سالم و قوی نگه دارید.
قولنج کمر چیست و چگونه ایجاد میشود؟
قولنج کمر به حالتی گفته میشود که فرد در ناحیه کمر احساس خشکی، فشار یا محدودیت حرکت دارد و با انجام یک حرکت خاص، صدایی شبیه تق تق شنیده میشود. این صدا معمولا ناشی از آزاد شدن گازهای موجود در مایع مفصلی مفاصل بین مهرهای است و به معنای جابهجایی مهرهها یا آسیب استخوانی نیست.
این وضعیت اغلب زمانی ایجاد میشود که عضلات اطراف کمر به دلیل نشستن طولانی، کمتحرکی یا وضعیت بدنی نامناسب دچار سفتی و کاهش انعطاف شوند. در نتیجه، فشار داخل مفاصل ستون فقرات افزایش پیدا میکند و فرد به طور ناخودآگاه تمایل به کشیدن یا شکستن کمر پیدا میکند تا این فشار کاهش یابد.
قولنج کمر عمدتا با احساس رهایی موقت همراه است، اما این احساس به معنی درمان علت اصلی نیست. اگر این حالت به صورت مکرر تکرار شود، میتواند نشانه وجود اختلال در الگوی حرکتی، ضعف عضلات پشتیبان ستون فقرات یا فشار بیش از حد به مفاصل کمر باشد. به همین دلیل شناخت علت ایجاد قولنج کمر اهمیت زیادی دارد و نباید آن را صرفا یک عادت بیضرر در نظر گرفت.
اگر پس از مطالعه اطلاعات این مقاله، تمایل دارید وضعیت خود را بهصورت دقیقتر با دکتر احمدرضا میربلوک در میان بگذارید و تزریق خود را انجام دهید، کافیست فرم زیر را پر کنید. تیم مشاوره دکتر میربلوک در سریعترین زمان ممکن با شما تماس خواهند گرفت.
شکستن قولنج کار درستی است؟
شکستن قولنج کمر کار درستی نیست و از نظر پزشکی توصیه نمیشود. این حرکت که اغلب برای ایجاد احساس رهایی یا کاهش خشکی مفاصل انجام میشود، در واقع به مرور زمان به بافتهای اطراف مفاصل، رباطها و حتی دیسکهای ستون فقرات آسیب میرساند. انجام مکرر این کار ممکن است باعث ناپایداری مفصل، درد مزمن و در برخی موارد افزایش احتمال آسیب دیدگی شود. دکتر میربلوک تاکید میکند که به جای وابسته شدن به این عادت پرخطر، بهتر است علت درد یا خشکی کمر به صورت علمی بررسی و درمان شود.
چرا موقع شکستن قولنج صدای تق شنیده میشود؟
صدای تق که هنگام شکستن قولنج کمر شنیده میشود، بهدلیل آزاد شدن ناگهانی حبابهای گاز در مایع مفصلی (مایع سینوویال) است. این مایع که نقش روانکننده مفاصل را دارد، حاوی گازهایی مانند نیتروژن و دی اکسید کربن است. وقتی مفصل به طور ناگهانی کشیده یا فشرده میشود، فشار درون مفصل تغییر میکند و حبابهای گاز به سرعت آزاد میشوند که این فرایند صدایی شبیه به تق تولید میکند. برخلاف تصور رایج، این صدا ناشی از سایش استخوانها به یکدیگر نیست اما اگر این حرکت به طور مکرر، نادرست یا با فشار زیاد انجام شود، به بافت های اطراف مفصل آسیب بزند و مشکلاتی مثل ناپایداری مفصل یا درد مزمن ایجاد کند.
شاید این مطلب برای شما مفید باشد: پی آر پی کمر
چرا برخی افراد احساس نیاز به شکستن قولنج کمر دارند؟
احساس نیاز به شکستن قولنج کمر معمولا ناشی از عدم تعادل عملکردی در ستون فقرات و عضلات اطراف آن است. زمانی که فرد برای مدت طولانی در وضعیت نشسته یا ایستاده نامناسب قرار دارد، عضلات پشت و عضلات عمقی شکم دچار سفتی میشوند و انعطافپذیری مفاصل بین مهرهای کاهش مییابد. این وضعیت باعث افزایش فشار داخلی مفاصل میشود و مغز آن را به شکل ناراحتی یا حس گیر کردن در کمر تفسیر میکند.
هنگامی که فرد با یک حرکت یا کشش ناگهانی اقدام به شکستن قولنج میکند، فشار داخل مفصل به سرعت کاهش یافته و گازهای محلول در مایع مفصلی آزاد میشوند. این واکنش باعث ایجاد صدای تق تق و حس سبکی و رهایی موقت در ناحیه کمر میشود، که تجربه آن برای بسیاری افراد خوشایند و آرامشبخش است.
با این حال، تکرار مکرر این رفتار میتواند به مرور زمان باعث وابستگی مفصل و فشار بیشتر به بافتهای اطراف شود، زیرا شکستن قولنج تنها یک تسکین کوتاهمدت ایجاد میکند و علت اصلی مشکل یعنی ضعف عضلات، خشکی مفاصل یا الگوی حرکتی نادرست را برطرف نمیکند. به همین دلیل، اصلاح وضعیت بدنی، تقویت عضلات پشتیبان ستون فقرات و افزایش انعطاف مفاصل نقش کلیدی در کاهش این نیاز دارد و از بروز مشکلات طولانیمدت پیشگیری میکند.
شما میتوانید برای دریافت نوبت و مشاوره آنلاین بر روی دکمه زیر کلیک کنید.
چه افرادی نباید قولنج کمر خود را بشکنند؟
هرچند در افراد سالم شکستن قولنج کمر عمدتا بیخطر است، اما برخی گروهها به دلیل شرایط پزشکی خاص یا مشکلات ستون فقرات، نباید خودسرانه این کار را انجام دهند. عدم توجه به این نکته میتواند باعث آسیب طولانیمدت، تشدید درد یا مشکلات جدی در مفاصل و بافتهای اطراف ستون فقرات شود. شناخت این گروهها به شما کمک میکند تصمیمی ایمن و آگاهانه برای سلامت کمر خود بگیرید.
- افرادی با دیسک کمر یا فتق دیسک که ستون فقرات آنها حساس و آسیبپذیر است.
- افرادی مبتلا به آرتروز یا ساییدگی مفاصل ستون فقرات، زیرا فشار اضافی میتواند وضعیت مفصل را بدتر کند.
- کسانی که سابقه لغزش مهره یا ناتوانی ستون فقرات دارند.
- افرادی با پوکی استخوان شدید که استخوانها و مفاصل آنها شکننده است.
- افرادی که به تازگی عمل جراحی ستون فقرات انجام دادهاند و هنوز بافتها در حال ترمیم هستند.
- افرادی با درد مزمن یا شدید کمر که علت آن مشخص نشده است، تا قبل از بررسی پزشکی اقدام به شکستن قولنج نکنند.
- افرادی که مشکلات عصبی مرتبط با ستون فقرات دارند، مانند بیحسی، ضعف عضلانی یا اختلال عملکرد رفلکسها.
تاثیرات شکستن قولنج کمر بر مهره ها و دیسک
شکستن مکرر قولنج کمر تاثیرات منفی قابل توجهی بر مهرهها و دیسکهای بین مهرهای داشته باشد. این حرکت به ظاهر ساده، در صورت تکرار یا انجام نادرست، باعث وارد آمدن فشار ناگهانی به ستون فقرات میشود. چنین فشاری ممکن است به مرور زمان موجب فرسایش مفاصل کوچک مهرهها و ایجاد نابجاییهای جزئی یا ناپایداری مهرهای گردد. همچنین، اعمال نیروی نامناسب در هنگام شکستن قولنج، میتواند باعث افزایش فشار داخل دیسک شده و ریسک بیرون زدگی دیسک ستون فقرات را بالا ببرد، در افرادی که زمینه ضعف عضلانی یا آسیب قبلی دارند. این وضعیت ممکن است با درد، بیحسی یا علائم عصبی در اندامها همراه باشد. به همین دلیل، متخصصان ارتوپدی تأکید دارند که از این کار خودداری شود و به جای آن، روشهای درمانی ایمن و اصولی برای کاهش درد یا خشکی کمر استفاده شود.
شکستن قولنج کمر باعث آرتروز میشود؟
وقتی شما به طور مداوم و بدون دلیل پزشکی مفاصل کمر را با فشار میشکنید، این حرکت به مرور زمان باعث شل شدن رباطها، ناپایداری مفاصل و فرسایش تدریجی غضروفها میشود. این فرایندها در دراز مدت ممکن است زمینه ساز بروز آرتروز (ساییدگی مفاصل) در ستون فقرات شوند. اگرچه تحقیقات هنوز رابطه قطعی بین شکستن قولنج و ایجاد آرتروز را بهطور مستقیم اثبات نکردهاند، اما بسیاری از متخصصان ارتوپدی معتقدند این عادت بهویژه اگر همراه با درد، صداهای غیرطبیعی یا فشار زیاد باشد، میتواند به مفاصل آسیب بزند و در نهایت روند آرتروز را تسریع کند. بهتر است به جای این عادت، از روشهای اصولی مثل ورزشهای کششی، اصلاح وضعیت بدن و در صورت نیاز میتوانید به مطب دکتر احمدرضا میربلوک مراجعه کنید.
ورزش جایگزین بهتری برای شکستن قولنج است؟
ورزش جایگزین بسیار موثری برای شکستن قولنج است، زیرا بهطور طبیعی موجب افزایش انعطاف پذیری مفاصل، بهبود گردش خون و کاهش فشار عضلانی میشود. حرکات کششی، تمرینات یوگا و فعالیتهای هوازی سبک مانند پیاده روی، به مرور زمان تنش عضلانی را کاهش داده و احساس خشکی در مفاصل را از بین میبرند. برخلاف شکستن قولنج که معمولا اثر کوتاه مدت و لحظهای دارد، ورزش با تقویت عضلات اطراف ستون فقرات و بهبود وضعیت بدنی، به پیشگیری از مشکلات اسکلتی عضلانی کمک میکند. به همین دلیل، توصیه میشود افراد به جای تکرار مداوم شکستن قولنج، برنامه منظم ورزشی را در زندگی روزمره خود بگنجانند.
در صورتی که قصد مراجعه به مطب دکتر میربلوک را دارید میتوانید به آدرس زیر مراجعه کنید.
شکستن قولنج باعث جابجایی مهرهها میشود؟
شکستن قولنج به صورت معمول و در شرایط عادی باعث جابجایی مهره ها نمیشود، زیرا صدایی که در این حالت شنیده میشود بیشتر ناشی از آزاد شدن گازهای جمع شده در فضای مفصلی است، نه حرکت غیرطبیعی استخوانها. با این حال، اگر این عمل با فشار زیاد، به دفعات زیاد، یا توسط افراد غیرمتخصص انجام شود، ممکن است منجر به کشش بیش از حد لیگامانها، آسیب به مفاصل یا حتی بیثباتی ستون فقرات شود. در موارد شدید و نادر، این بی ثباتی میتواند زمینه ساز جابجایی خفیف مهرهها یا آسیب به دیسک بین مهرهای شود. بنابراین توصیه میشود از تکرار بی رویه این کار پرهیز کرده و در صورت نیاز، به افراد متخصص مانند بهترین متخصص ارتوپد در تهران مراجعه شود.
باورهای رایج اشتباه درباره شکستن قولنج کمر
شکستن قولنج کمر یکی از عادات رایج بین افراد است و بسیاری از مردم بر اساس تجربه شخصی یا شنیدهها، تصوراتی نادرست درباره آن دارند. آگاهی از این باورهای اشتباه به شما کمک میکند تصمیمات ایمنتری برای سلامت ستون فقرات خود بگیرید و از ایجاد آسیبهای احتمالی پیشگیری کنید.
- شکستن قولنج باعث جابهجایی مهرهها میشود: بسیاری افراد فکر میکنند صدای تق تق ناشی از جابهجایی مهرهها است. در واقع، این صدا به دلیل آزاد شدن گازهای محلول در مایع مفصلی مفاصل بین مهرهای ایجاد میشود و نه جابهجایی استخوان.
- شکستن قولنج باعث درمان درد کمر میشود: احساس سبکی پس از شکستن قولنج موقت است و علت اصلی درد یا خشکی کمر را درمان نمیکند. این عمل تنها فشار داخل مفصل را کاهش میدهد و اثر آن کوتاهمدت است.
- شکستن مداوم قولنج بیخطر است: تکرار مکرر شکستن قولنج میتواند باعث فشار اضافی به مفاصل و رباطها شود، به خصوص در افراد با ضعف عضلات پشتیبان یا مشکلات زمینهای ستون فقرات.
- همه میتوانند به راحتی قولنج کمر خود را بشکنند: افرادی که دیسک کمر، آرتروز، لغزش مهره دارند، نباید خودسرانه این کار را انجام دهند، زیرا ممکن است آسیب جدی ایجاد شود.
- شکستن قولنج باعث افزایش انعطاف یا سلامت ستون فقرات میشود: در واقع، انعطاف طبیعی ستون فقرات با تمرینات اصلاحی، تقویت عضلات و حرکات کششی اصولی ایجاد میشود، نه با تکرار شکستن قولنج.
آیا شکستن قولنج کمر خطرناک است؟
در بیشتر افراد سالم، شکستن قولنج کمر خطر جدی ایجاد نمیکند و عمدتا با آزاد شدن موقتی فشار داخل مفاصل بین مهرهای همراه است. این صدا و حس سبکی پس از آن به دلیل آزاد شدن گازهای محلول در مایع مفصلی است و نه جابهجایی مهره یا آسیب استخوانی. با این حال، خطرات احتمالی در شرایط خاص وجود دارد:
- تکرار مداوم و خودسرانه: شکستن مکرر قولنج بدون دلیل پزشکی میتواند باعث فشار اضافی به بافتهای اطراف مفاصل، رباطها و عضلات پشتیبان ستون فقرات شود.
- فشار بیش از حد یا حرکت نادرست: انجام حرکات سریع یا غیر اصولی ممکن است منجر به کشیدگی عضلات، رباطها یا تحریک مفصل شود.
- وجود مشکلات زمینهای ستون فقرات: افرادی که دچار دیسک، آرتروز، لغزش مهره یا ضعف ساختاری ستون فقرات هستند، انجام خودسرانه شکستن قولنج میتواند وضعیت را بدتر کند و حتی درد یا آسیب طولانیمدت ایجاد نماید.
به طور کلی، اگر احساس نیاز به شکستن قولنج کمر مکرر است یا با درد همراه است، مشاوره با پزشک یا فیزیوتراپیست متخصص ستون فقرات ضروری است. روشهای اصلاحی شامل تقویت عضلات عمقی کمر، اصلاح وضعیت بدنی و تمرینات کششی اصولی میتوانند بدون خطر و به طور موثر فشار مفاصل را کاهش دهند و نیاز به شکستن قولنج را به حداقل برسانند.
