درمان آرتروز گردن بدون جراحی؛ روش‌های کاهش درد و خشکی گردن

درمان آرتروز گردن بدون جراحی در بسیاری از افراد با هدف کاهش درد، حفظ حرکت گردن و بهبود عملکرد انجام می‌شود. بسته به شدت علائم، ممکن است از روش‌هایی مانند دارودرمانی، فیزیوتراپی، تمرین‌های ورزشی و اصلاح فعالیت‌های روزمره استفاده شود. البته وجود علائم عصبی مانند ضعف یا بی‌حسی دست می‌تواند نیاز به بررسی دقیق‌تر داشته باشد. در ادامه، روش‌های درمان آرتروز گردن و شرایطی را که ممکن است درمان‌های تخصصی‌تری لازم داشته باشند، بررسی می‌کنیم.

آرتروز گردن چیست و چرا ایجاد می‌شود؟

آرتروز گردن یا اسپوندیلوز گردنی به مجموعه‌ای از تغییرات فرسایشی در ساختارهای ستون فقرات گردنی گفته می‌شود. با افزایش سن، دیسک‌های بین مهره‌ای ممکن است بخشی از آب و انعطاف‌پذیری خود را از دست بدهند و در مفاصل بین مهره‌ها نیز تغییرات فرسایشی ایجاد شود. در برخی افراد، این تغییرات بدون علامت هستند و در تصویربرداری دیده می‌شوند، اما در بعضی دیگر می‌توانند با درد، خشکی یا محدودیت حرکت همراه باشند.

منظور از ساییدگی مهره‌های گردن نیز معمولا همین مجموعه تغییرات وابسته به فرسایش در مهره‌ها، دیسک‌ها و مفاصل گردن است. شدت تغییرات تصویربرداری همیشه با شدت درد یکسان نیست؛ به همین دلیل، ارزیابی بیمار فقط بر اساس عکس یا MRI انجام نمی‌شود و علائم و معاینه توسط بهترین متخصص ارتوپدی نیز اهمیت دارند.

در صورتی که تمایل دارید وضعیت خود را به‌صورت دقیق‌تر با دکتر احمدرضا میربلوک در میان بگذارید و درمان خود را انجام دهید، کافیست فرم زیر را پر کنید. تیم مشاوره دکتر میربلوک در سریع‌ترین زمان ممکن با شما تماس خواهند گرفت.

علائم شایع آرتروز گردن

علائم آرتروز گردن در افراد مختلف متفاوت است و شدت آن به میزان تغییرات و درگیری ساختارهای اطراف گردن بستگی دارد. شایع‌ترین علائم عبارت‌اند از:

• درد و خشکی گردن
• محدود شدن دامنه حرکتی گردن
• درد و گرفتگی شانه‌ها
• درد بین دو کتف
• سردرد، به‌ویژه در ناحیه پشت سر
• انتشار درد از گردن به شانه، بازو یا دست
• گزگز یا بی‌حسی دست و انگشتان
• ضعف عضلات دست یا بازو در صورت درگیری ریشه عصبی
• احساس صدای تق‌تق یا ساییدگی هنگام حرکت گردن

چه عواملی احتمال آرتروز گردن را بیشتر می‌کنند؟

افزایش سن یکی از عوامل مهم در ایجاد تغییرات فرسایشی ستون فقرات است. سابقه آسیب گردن و برخی عوامل فردی نیز می‌توانند در بروز این تغییرات نقش داشته باشند. با این حال، وجود تغییرات فرسایشی در تصویربرداری به‌تنهایی به معنی وجود بیماری علامت‌دار نیست.

از طرف دیگر، فعالیت‌های طولانی‌مدت در یک وضعیت ثابت، مانند کار مداوم پشت میز یا استفاده طولانی از تلفن همراه، می‌تواند در بعضی افراد علائم گردن را تشدید کند. بنابراین در کنار درمان پزشکی، توجه به نحوه انجام فعالیت‌های روزانه نیز اهمیت دارد.

آیا آرتروز گردن بدون جراحی درمان می شود؟

در بسیاری از افرادی که علائم خفیف تا متوسط دارند و مشکل عصبی پیشرونده‌ای وجود ندارد، ابتدا می‌توان درمان غیرجراحی آرتروز گردن را در نظر گرفت. هدف این درمان‌ها اغلب کاهش درد و خشکی، حفظ دامنه حرکتی گردن، تقویت عضلات و کمک به انجام فعالیت‌های روزمره است. درمان ممکن است شامل فیزیوتراپی، تمرین‌های مناسب، داروهای کنترل درد و اصلاح فعالیت‌ها باشد.

درمان بدون جراحی در بسیاری از افراد می‌تواند به کاهش قابل توجه درد، خشکی و محدودیت حرکتی گردن کمک کند و به بیمار امکان دهد فعالیت‌های روزمره خود را با شرایط بهتری انجام دهد. با انتخاب روش مناسب و پیگیری منظم، علائم آرتروز گردن در بسیاری از موارد قابل کنترل است و لزوما به جراحی نیاز نخواهد بود. نوع درمان بر اساس شدت علائم، وضعیت ستون فقرات و وجود یا نبود علائم عصبی تعیین می‌شود.

روش‌های درمان آرتروز گردن بدون جراحی

انتخاب روش مناسب به علت علائم، شدت درد، وجود یا نبود علائم عصبی و نتیجه معاینه بستگی دارد. بنابراین برای همه افراد نمی‌توان یک نسخه درمانی یکسان در نظر گرفت.

دارو برای کنترل درد و التهاب

داروهای مسکن یا ضدالتهاب ممکن است برای کنترل درد و خشکی گردن مورد استفاده قرار گیرند. انتخاب دارو باید با توجه به شرایط فرد، بیماری‌های زمینه‌ای، داروهای مصرفی و احتمال عوارض انجام شود؛ بنابراین مصرف خودسرانه دارو، به‌خصوص برای دوره‌های طولانی، توصیه نمی‌شود.

در بعضی شرایط ممکن است پزشک داروهای دیگری را برای کنترل اسپاسم عضلانی یا دردهای مزمن در نظر بگیرد. هدف دارودرمانی اغلب کنترل علائم و فراهم کردن شرایط مناسب‌تر برای ادامه فعالیت و توانبخشی است، نه اینکه تغییرات فرسایشی ستون فقرات را به‌طور مستقیم از بین ببرد.

فیزیوتراپی برای آرتروز گردن

درمان آرتروز گردن با فیزیوتراپی می‌تواند بخشی از برنامه غیرجراحی باشد. فیزیوتراپیست پس از ارزیابی وضعیت گردن و شانه‌ها، دامنه حرکتی و قدرت عضلات، برنامه‌ای متناسب با شرایط بیمار تنظیم می‌کند.

تمرین‌های حرکتی، تقویت عضلات اطراف گردن و شانه، آموزش نحوه انجام فعالیت‌ها و در برخی افراد درمان‌های دستی می‌توانند در برنامه توانبخشی قرار بگیرند. هدف اصلی، بازگرداندن حرکت مناسب و افزایش توان عضلات برای حمایت بهتر از گردن است.

ورزش برای آرتروز گردن

درمان آرتروز گردن با ورزش در برخی بیماران می‌تواند به حفظ حرکت گردن و تقویت عضلات کمک کند. منظور از ورزش، حرکات کنترل‌شده و متناسب با وضعیت فرد است، نه انجام تمرین‌های شدید یا حرکاتی که درد را به دست منتقل می‌کنند.

حرکات ملایم دامنه حرکتی، تمرین‌های تقویتی عضلات گردن و شانه و تمرین‌های اصلاحی می‌توانند بخشی از برنامه توانبخشی باشند. بهتر است نوع و شدت تمرین با وضعیت بیمار هماهنگ شود؛ به‌خصوص اگر فرد درد تیرکشنده، بی‌حسی یا ضعف دارد.

اصلاح وضعیت نشستن و فعالیت‌های روزمره

اگر ساعت‌های زیادی پشت کامپیوتر کار می‌کنید، ثابت نگه داشتن گردن برای مدت طولانی می‌تواند علائم را تشدید کند. بهتر است زمان‌های طولانی کار یا مطالعه به بازه‌های کوتاه‌تر تقسیم شود و در فاصله میان آن‌ها، گردن و شانه‌ها به شکل ملایم حرکت داده شوند.

ارتفاع مانیتور، نحوه قرار گرفتن دست‌ها روی میز و مدت زمان استفاده از تلفن همراه نیز می‌تواند ارزش بررسی داشته باشد. هدف این نیست که گردن را در یک وضعیت کاملا ثابت نگه دارید؛ بلکه باید از ماندن طولانی‌مدت در وضعیتی که علائم را تشدید می‌کند، جلوگیری شود.

گرما و سرما برای کاهش درد گردن

استفاده از گرمای ملایم ممکن است برای بعضی افراد در کاهش احساس خشکی و درد عضلانی مفید باشد. گرما باید با محافظ مناسب روی پوست استفاده شود تا خطر سوختگی کاهش پیدا کند. بعضی افراد نیز در دوره‌های تشدید درد، سرما را ترجیح می‌دهند.

واکنش افراد به گرما و سرما متفاوت است؛ بنابراین استفاده از هرکدام باید در حدی باشد که باعث تشدید علائم نشود. این روش‌ها بیشتر برای کنترل موقت علائم هستند و جایگزین تشخیص و درمان علت زمینه‌ای نمی‌شوند.

تزریق‌های درمانی در موارد خاص

در برخی بیماران که درد گردن با روش‌های معمول به اندازه کافی کنترل نمی‌شود، پزشک ممکن است پس از بررسی دقیق علت درد، وضعیت مهره‌ها و شرایط عصبی، روش‌های تزریقی را نیز در برنامه درمانی در نظر بگیرد. اوزون‌تراپی و تزریق PRP از جمله روش‌هایی هستند که در برخی شرایط برای مشکلات ستون فقرات و کنترل علائم مورد بررسی قرار می‌گیرند و انتخاب آن‌ها باید بر اساس تشخیص پزشک و شرایط هر بیمار انجام شود.

در اوزون‌تراپی، از تزریق ترکیبات حاوی اکسیژن و اوزون با هدف کمک به کنترل درد و التهاب استفاده می‌شود. PRP نیز با استفاده از پلاکت‌های تغلیظ‌شده خون خود فرد انجام می‌شود و ممکن است در برخی مشکلات اسکلتی‌عضلانی به‌عنوان یکی از گزینه‌های درمانی مورد بررسی قرار گیرد. با این حال، مناسب بودن این روش‌ها برای آرتروز گردن به علت درد، محل درگیری و یافته‌های معاینه و تصویربرداری بستگی دارد و نمی‌توان یک روش تزریقی را برای همه بیماران مناسب دانست.

در صورتی که درد گردن با انتشار به شانه یا دست، گزگز، بی‌حسی یا ضعف همراه باشد، ابتدا باید مشخص شود که آیا ریشه عصبی یا ساختار دیگری در ایجاد علائم نقش دارد یا خیر. به همین دلیل، پیش از انتخاب اوزون‌تراپی، PRP یا سایر روش‌های تزریقی، تشخیص دقیق علت درد اهمیت دارد.

درمان آرتروز گردن در خانه؛ چه کارهایی می‌توان انجام داد؟

درمان آرتروز گردن در خانه بیشتر به مدیریت علائم و اصلاح عادت‌هایی مربوط می‌شود که ممکن است درد را تشدید کنند. در دوره‌های درد، استراحت کوتاه‌مدت ممکن است لازم باشد، اما بی‌حرکتی طولانی‌مدت معمولاً رویکرد مناسبی برای حفظ حرکت گردن نیست. ادامه فعالیت‌های معمول در حد قابل تحمل و انجام حرکات ملایم می‌تواند بخشی از مدیریت علائم باشد.

در محیط کار نیز بهتر است مانیتور در ارتفاعی قرار بگیرد که برای دیدن صفحه مجبور نباشید مدت زیادی گردن را خم کنید. اگر مطالعه یا کار با تلفن همراه باعث افزایش درد می‌شود، زمان استفاده را تقسیم کنید و در فواصل مناسب وضعیت گردن را تغییر دهید.

استفاده از گرمای ملایم، انجام تمرین‌هایی که قبلا توسط پزشک یا فیزیوتراپیست آموزش داده شده و پرهیز از فعالیت‌های تشدیدکننده درد، می‌تواند به کنترل علائم کمک کند. با این حال، اگر بی‌حسی، ضعف، اختلال تعادل یا علائم جدید عصبی ایجاد شده باشد، تکیه بر درمان خانگی کافی نیست و ارزیابی پزشکی ضرورت بیشتری پیدا می‌کند.

چه ورزش‌هایی برای آرتروز گردن مناسب هستند؟

نوع ورزش باید بر اساس شرایط فرد انتخاب شود، اما در برنامه‌های توانبخشی ممکن است از حرکات ملایم گردن و تمرین‌های تقویت عضلات استفاده شود. هدف این تمرین‌ها حفظ دامنه حرکت و افزایش توان عضلات اطراف گردن و شانه است.

حرکات ملایم دامنه حرکتی گردن

حرکت آهسته گردن به سمت راست و چپ، در محدوده‌ای که برای فرد قابل تحمل است، می‌تواند به حفظ حرکت کمک کند. حرکت نباید با فشار ناگهانی یا چرخش شدید همراه باشد.

جمع کردن چانه به سمت داخل

در این حرکت، فرد بدون پایین آوردن سر، چانه را به‌آرامی به سمت عقب می‌برد؛ گویی می‌خواهد سر را روی یک خط مستقیم عقب ببرد. این تمرین در برخی برنامه‌های توانبخشی گردن برای فعال کردن عضلات عمقی گردن استفاده می‌شود.

تمرین‌های تقویت عضلات گردن و کتف

تمرین‌های ایزومتریک و تمرین‌های تقویت عضلات شانه و کتف می‌توانند با توجه به شرایط بیمار در برنامه فیزیوتراپی قرار بگیرند. میزان مقاومت و تعداد تکرارها باید متناسب با توان فرد تنظیم شود.

تمرین‌های اصلاح وضعیت شانه‌ها

تقویت عضلات اطراف کتف و آموزش وضعیت مناسب بالاتنه می‌تواند در کنار سایر تمرین‌ها به مدیریت علائم کمک کند. اگر یک حرکت باعث افزایش واضح درد، انتشار درد به دست، گزگز یا بی‌حسی شد، نباید بدون بررسی تخصصی آن را ادامه داد.

درمان آرتروز گردن همراه با درد شانه و دست

دردی که از گردن به شانه یا دست انتشار پیدا می‌کند، می‌تواند با تحریک یا فشار روی ریشه‌های عصبی ارتباط داشته باشد. در این شرایط، تشخیص فقط بر اساس محل درد امکان‌پذیر نیست و پزشک باید قدرت عضلات، حس، رفلکس‌ها و الگوی انتشار درد را بررسی کند.

برای مثال، فردی ممکن است ابتدا با درد گردن مراجعه کند اما هنگام معاینه مشخص شود که درد تا انگشتان دست ادامه پیدا می‌کند و همراه با گزگز است. چنین الگویی می‌تواند نیاز به بررسی دقیق‌تر ستون فقرات گردنی و اعصاب را مطرح کند. بنابراین درمان آرتروز گردن و درد شانه بدون جراحی باید بر اساس علت واقعی علائم انتخاب شود، نه صرفا محل احساس درد. پیشنهاد می‌کنیم برای کسب اطلاعات بیشتر به مقاله درمان آرتروز شانه بدون جراحی مراجعه کنید.

چه زمانی آرتروز گردن به جراحی نیاز دارد؟

وجود آرتروز گردن به‌تنهایی به معنی نیاز به جراحی نیست. در بسیاری از بیماران، ابتدا روش‌های غیرجراحی و توانبخشی بررسی می‌شوند. اما شرایطی وجود دارد که ادامه درمان محافظه‌کارانه بدون ارزیابی مجدد ممکن است مناسب نباشد.

اگر فشار قابل توجه روی نخاع باعث میلوپاتی گردنی شده باشد، یا ضعف و سایر علائم عصبی به‌صورت پیشرونده ایجاد شوند، بررسی تخصصی و تصمیم‌گیری درباره درمان مناسب اهمیت دارد. در موارد متوسط تا شدید یا بیماری پیشرونده نخاعی، منابع بالینی جراحی را به‌عنوان یکی از درمان‌های اصلی مطرح می‌کنند.

بنابراین پاسخ به این سوال به یک عدد یا مدت زمان مشخص محدود نمی‌شود. شدت علائم، وضعیت عصبی، یافته‌های تصویربرداری و پاسخ بیمار به درمان‌های قبلی همگی در تصمیم‌گیری نقش دارند.

تشخیص آرتروز گردن چگونه انجام می‌شود؟

تشخیص اغلب با شنیدن شرح حال، بررسی الگوی درد و معاینه فیزیکی شروع می‌شود. پزشک بررسی می‌کند درد از چه زمانی شروع شده، با چه فعالیت‌هایی تغییر می‌کند، آیا به دست انتشار دارد و آیا علائمی مانند گزگز، بی‌حسی یا ضعف وجود دارد.

در معاینه ممکن است دامنه حرکتی گردن، قدرت عضلات، حس اندام فوقانی و رفلکس‌ها بررسی شوند. نحوه راه رفتن و هماهنگی حرکات نیز در شرایطی که احتمال درگیری نخاع مطرح باشد، اهمیت دارد.

عکس ساده، MRI یا سایر روش‌های تصویربرداری؛ کدام لازم است؟

تصویربرداری بر اساس علائم و یافته‌های معاینه انتخاب می‌شود. عکس ساده می‌تواند اطلاعاتی درباره ساختار استخوانی و برخی تغییرات فرسایشی ارائه کند، در حالی که MRI برای بررسی دیسک‌ها، ریشه‌های عصبی و نخاع اطلاعات دقیق‌تری فراهم می‌کند و در موارد مشکوک به درگیری نخاع کاربرد ویژه‌ای دارد.

به همین دلیل، انجام MRI صرفا به دلیل وجود گردن‌درد برای همه افراد ضروری نیست. پزشک با توجه به شرح حال و معاینه تصمیم می‌گیرد که آیا تصویربرداری و کدام روش برای بیمار لازم است.

تفاوت آرتروز گردن و دیسک گردن چیست؟

آرتروز گردن و دیسک گردن دو اصطلاح نزدیک اما یکسان نیستند. آرتروز یا اسپوندیلوز گردنی به مجموعه تغییرات فرسایشی در مهره‌ها، مفاصل و دیسک‌های گردن گفته می‌شود، در حالی که دیسک گردن اغلب برای مشکلات مربوط به دیسک بین مهره‌ای، از جمله بیرون‌زدگی یا فتق آن، به کار می‌رود.

این دو مشکل می‌توانند همزمان وجود داشته باشند. برای مثال، فردی ممکن است هم تغییرات فرسایشی چندسطحی داشته باشد و هم در یک سطح خاص دچار بیرون‌زدگی دیسک و تحریک ریشه عصبی شود. در چنین شرایطی، درمان دیسک و آرتروز گردن بدون جراحی باید بر اساس ساختار درگیر و علائم بیمار تعیین شود.

آیا آرتروز گردن با گذشت زمان بدتر می‌شود؟

تغییرات فرسایشی ستون فقرات با افزایش سن شایع‌تر می‌شوند، اما تغییر بیشتر در تصویر‌برداری الزاما به معنی افزایش متناسب درد یا محدودیت حرکتی نیست. بسیاری از افراد ممکن است تغییرات اسپوندیلوز را در تصویربرداری داشته باشند اما علامت قابل توجهی نداشته باشند.

از طرف دیگر، علائم ممکن است در دوره‌هایی تشدید شوند و سپس کاهش پیدا کنند. بنابراین اگر درد یا خشکی گردن ایجاد شده است، بهتر است وضعیت بیمار بر اساس علائم و معاینه ارزیابی شود و صرفا بر اساس شدت عبارت‌هایی مانند ساییدگی شدید در گزارش تصویربرداری درباره وضعیت آینده قضاوت نشود.

بهترین روش درمان آرتروز گردن بدون جراحی چیست؟

برای همه بیماران نمی‌توان یک روش را به‌عنوان بهترین درمان آرتروز گردن معرفی کرد. درمان مناسب به علت درد، شدت علائم، وضعیت حرکتی گردن، وجود علائم عصبی و یافته‌های معاینه و تصویربرداری بستگی دارد.

برای یک فرد ممکن است اصلاح فعالیت‌های روزانه و تمرین‌های مناسب کافی باشد، در حالی که فرد دیگری به فیزیوتراپی تخصصی و دارودرمانی نیاز داشته باشد. اگر درد به دست انتشار پیدا کند یا علائم عصبی وجود داشته باشد، برنامه تشخیصی و درمانی نیز ممکن است متفاوت شود. در مواردی که فشار قابل توجه روی نخاع یا علائم عصبی پیشرونده وجود دارد، درمان جراحی نیز ممکن است در ارزیابی تخصصی مطرح شود.

چه زمانی برای آرتروز گردن باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر درد گردن خفیف است و با مراقبت‌های معمول بهبود پیدا می‌کند، ممکن است ابتدا بتوان آن را با اصلاح فعالیت و روش‌های ساده کنترل کرد. اما ماندگاری یا تشدید علائم، به‌خصوص زمانی که با نشانه‌های عصبی همراه باشد، نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.

درد شدید یا رو به تشدید، ضعف دست یا بازو، بی‌حسی و گزگز مداوم، مشکل در راه رفتن یا حفظ تعادل و ایجاد علائم پس از ضربه از مواردی هستند که نباید نادیده گرفته شوند. همچنین اختلال جدید در هماهنگی حرکات دست یا کنترل ادرار و مدفوع می‌تواند نشانه درگیری جدی‌تر نخاع باشد و نیاز به ارزیابی فوری دارد.

سوالات متداول

جمع‌بندی

درمان آرتروز گردن بدون جراحی در بسیاری از بیمارانی که علائم خفیف تا متوسط دارند، می‌تواند بر کنترل درد، حفظ حرکت گردن، تقویت عضلات و اصلاح فعالیت‌های تشدیدکننده علائم متمرکز باشد. فیزیوتراپی، تمرین‌های مناسب، دارودرمانی و تغییر عادت‌های روزمره از گزینه‌هایی هستند که با توجه به شرایط فرد ممکن است در برنامه درمانی قرار بگیرند.

اگر درد گردن همراه با انتشار درد به دست، بی‌حسی، گزگز یا ضعف باشد، تشخیص علت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. همچنین در صورت بروز علائم پیشرونده یا نشانه‌های درگیری نخاع، ارزیابی تخصصی باید در اولویت قرار گیرد. دکتر احمدرضا میربلوک، متخصص ارتوپدی و فلوشیپ جراحی ستون فقرات، در زمینه بررسی و درمان مشکلات ستون فقرات فعالیت دارد و ارزیابی بیمار می‌تواند مشخص کند که آیا درمان غیرجراحی برای شرایط او مناسب است یا نیاز به بررسی‌های تخصصی‌تر وجود دارد.