دیسک توراسیک؛ دیسک بین گردن و کمر!

آیا تا به حال در ناحیه میانی پشت خود درد یا سفتی احساس کرده‌اید که گاهی به قفسه سینه یا پهلوها هم می‌زند؟ ممکن است علت آن دیسک توراسیک باشد؛ ناحیه‌ای کمتر شناخته‌شده اما بسیار مهم از ستون فقرات شما که نقش کلیدی در ثبات بدن و عملکرد عصبی دارد. دیسک‌های توراسیک، به عنوان بالشتک بین مهره‌های میانی ستون فقرات، فشارهای روزمره را جذب می‌کنند و حرکت بدن را تسهیل می‌کنند. اما تحت فشار یا آسیب، می‌توانند باعث درد، محدودیت حرکتی و حتی مشکلات عصبی شوند. در این مقاله، شما با علائم، روش‌های تشخیص، تمرینات پیشگیری، درمان‌های غیرجراحی و جراحی دیسک توراسیک به طور کامل آشنا خواهید شد.

اگر بین گردن و کمر خود احساس درد دارید، با شماره دکتر احمدرضا میربلوک ۰۲۱۲۲۲۲۹۵۵۵ تماس بگیرید و معاینات جدی شوید!

دیسک توراسیک چیست؟

دیسک توراسیک به بخشی از ستون فقرات اشاره دارد که در ناحی ی پشت و میان دو کتف قرار گرفته است. این بخش از ستون فقرات از ۱۲ مهر پشت تشکیل شده و دیسک‌ها مانند بالشتک‌هایی انعطاف‌پذیر بین مهره‌ها قرار دارند تا فشار و نیروهای وارده را جذب کنند. فتق یا برجستگی دیسک توراسیک زمانی رخ می‌دهد که ساختار داخلی دیسک دچار تغییر شده و به سمت کانال نخاعی یا ریشه‌های عصبی فشار وارد می‌کند. این نوع دیسک در مقایسه با ناحیه کمر و گردن کمتر دیده می‌شود، اما به دلیل نزدیکی به نخاع اهمیت زیادی دارد.

در ادامه، توضیحات دکتر میربلوک را درباره این موضوع می‌شنوید.

دیسک های ناحیه توراسیک شیوع کمتری نسبت به دیسک کمر و گردن دارند. علائم اولیه این دیسک توراسیک، درد قفسه سینه است که اکثرا برای افراد با درد های تیر کشنده قلبی اشتباه گرفته می‌شوند و افراد تصور مشکلات قلبی خواهند داشت. گاهی بی حسی در ناحیه شکم و پا را به همراه دارد. این دیسک به نخاع بسیار نزدیک هستند و می‌توانند باعث بی اختیاری ادرار و بی اختیاری مدفوع شود.

دیسک توراسیک از نظر نحوه درمان تفاوتی با درمان دیسک کمر ندارند. در ابتدا با دارو ها برای درمان اقدام می‌کنند و سپس از تزریق های کانالی کمک گرفته می‌شود و در نهایت اگر این موارد جواب ندهد، جراحی انجام می‌شود که دقت عمل بسیار زیادی می‌خواهند.

علائم و نشانه های داشتن دیسک توراسیک

دیسک توراسیک یکی از نواحی کمتر شایع در ستون فقرات است که با آسیب یا فشار بر دیسک‌های بین مهره‌ای، می‌تواند علائم متعددی در ناحیه میانی پشت و اطراف قفسه سینه ایجاد کند. شناخت دقیق این علائم کمک می‌کند تا تشخیص به موقع انجام شود و از پیشرفت مشکلات عصبی یا عضلانی جلوگیری گردد. در ادامه، مهم‌ترین نشانه‌هایی که نشان‌دهنده درگیری دیسک توراسیک هستند، ارائه شده است:

• درد میانی پشت: شایع‌ترین علامت دیسک توراسیک است که ممکن است به ناحیه قفسه سینه یا پهلوها انتشار پیدا کند. این درد معمولا با فعالیت فیزیکی یا حرکات خاص تشدید می‌شود.
• سفتی و محدودیت حرکتی: دیسک توراسیک می‌تواند باعث کاهش انعطاف‌پذیری در ستون فقرات میانی شود و انجام برخی حرکات روزمره را محدود کند.
• بی‌حسی و گزگز: فشار دیسک به ریشه‌های عصبی ممکن است باعث احساس مورمور، بی‌حسی یا کاهش حساسیت در ناحیه تنه، شکم یا پشت بدن شود.
• ضعف عضلانی: درگیری عصبی ناشی از دیسک می‌تواند باعث کاهش قدرت عضلات پشت یا اندام‌ها شود، به‌ویژه در مواردی که فشار طولانی‌مدت باشد.
• تشدید درد با حرکت: خم شدن، چرخش یا بلند کردن اجسام می‌تواند شدت درد را افزایش دهد و نشانه‌ای از درگیری فعال دیسک باشد.
• مشکلات تعادلی و هماهنگی حرکتی: در موارد شدید که نخاع تحت فشار قرار می‌گیرد، بیمار ممکن است اختلال در راه رفتن یا حفظ تعادل را تجربه کند.
• درد سوزشی یا تیرکشنده: گاهی دیسک توراسیک باعث ایجاد درد تیرکشنده یا سوزشی در مسیر عصبی مربوطه می‌شود، شبیه درد ناشی از عصب آسیب‌دیده.
• تشدید علائم شبانه: درد و بی‌حسی ممکن است در شب یا هنگام استراحت تشدید شود، که باعث اختلال در خواب و فعالیت‌های روزانه می‌شود.

اگر پس از مطالعه اطلاعات این مقاله، تمایل دارید وضعیت خود را به‌صورت دقیق‌تر با دکتر احمدرضا میربلوک در میان بگذارید و تزریق خود را انجام دهید، کافیست فرم زیر را پر کنید. تیم مشاوره دکتر میربلوک در سریع‌ترین زمان ممکن با شما تماس خواهند گرفت.

دلایل به وجود آمدن دیسک توراسیک

دلایل به وجود آمدن دیسک توراسیک می‌تواند متنوع باشد و معمولا به ترکیبی از عوامل فرسایشی، آسیب‌زا و سبک زندگی مرتبط است. در این بخش از سایت دکتر احمدرضا میربلوک دلایل به وجود آمدن دیسک را بیان می‌کنیم.

1. افزایش سن و فرسایش طبیعی دیسک‌ها: با بالا رفتن سن، دیسک‌های بین‌مهره‌ای به‌تدریج آب و انعطاف‌پذیری خود را از دست می‌دهند که این موضوع آن‌ها را مستعد ترک‌خوردگی و بیرون‌زدگی می‌کند.
2. آسیب یا ضربه مستقیم: تصادف‌های رانندگی، زمین‌خوردن یا برخوردهای ورزشی می‌توانند به دیسک توراسیک آسیب وارد کنند.
3. بلند کردن اجسام سنگین به شکل نادرست: فشار بیش از حد و ناگهانی روی ستون فقرات، به‌ویژه اگر با فرم بدن نادرست انجام شود، می‌تواند باعث فتق دیسک شود.
4. حرکات تکراری یا فشارهای مداوم روی ناحیه پشتی: افرادی که شغل‌های فیزیکی دارند یا ورزش‌های سنگین انجام می‌دهند، بیشتر در معرض خطر هستند.
5. بد نشستن یا وضعیت ناصحیح بدن (پوسچر نامناسب): نشستن طولانی‌مدت پشت میز یا کار با رایانه با وضعیت نادرست بدن، فشار مزمن به دیسک‌های توراسیک وارد می‌کند.
6. چاقی و اضافه‌وزن: وزن زیاد بدن فشار بیشتری به ستون فقرات وارد می‌کند و روند فرسایش دیسک‌ها را تسریع می‌کند.
7. بیماری‌های زمینه‌ای استخوان یا دیسک: مانند آرتروز، اسکولیوز (انحراف ستون فقرات)، یا ناهنجاری‌های مادرزادی ستون فقرات.

انواع دیسک توراسیک

دیسک توراسیک بسته به میزان آسیب و نحوه تغییر ساختار دیسک، به چند نوع اصلی تقسیم می‌شود. شناخت این انواع کمک می‌کند تا تشخیص و برنامه درمانی دقیق‌تر انجام شود.

1. برجستگی دیسک

در این نوع، دیسک از جایگاه طبیعی خود کمی بیرون زده است، اما هنوز لایه خارجی دیسک سالم باقی مانده است. برجستگی دیسک معمولا فشار خفیف یا متوسط بر ریشه عصبی وارد می‌کند و علائم خفیف‌تری ایجاد می‌کند.

2. فتق دیسک

فتق دیسک زمانی رخ می‌دهد که قسمت مرکزی دیسک از لایه خارجی دیسک بیرون می‌زند و به سمت کانال نخاعی یا ریشه عصبی فشار وارد می‌کند. این نوع دیسک توراسیک معمولا باعث درد شدیدتر، بی‌حسی یا ضعف عضلانی می‌شود.

3. پارگی یا تخریب دیسک

در این حالت، بخش‌هایی از دیسک کاملا پاره شده و ممکن است آزادانه در کانال نخاعی حرکت کنند. این نوع دیسک نادر است اما بیشترین فشار را بر نخاع و ریشه‌های عصبی وارد می‌کند و نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارد.

4. دیسک دژنراتیو

با افزایش سن یا فشار مزمن، دیسک توراسیک ممکن است دچار تحلیل، کاهش ارتفاع یا سفتی شود. این نوع دیسک معمولا با درد مزمن و محدودیت حرکتی همراه است، اما فشار عصبی شدیدی ایجاد نمی‌کند مگر در موارد پیشرفته.

تشخیص دیسک توراسیک

تشخیص دیسک توراسیک نیازمند بررسی دقیق بالینی و استفاده از روش‌های تصویربرداری تخصصی است. علائم این نوع دیسک ممکن است با مشکلات قلبی، ریوی یا سایر اختلالات ستون فقرات مشابه باشد، بنابراین ارزیابی دقیق اهمیت بالایی دارد. در ادامه روش های تشخیص دیسک توراسیک را بیان می‌کنیم:

معاینه بالینی و بررسی علائم

پزشک ابتدا با بررسی سابقه پزشکی و معاینه فیزیکی، نواحی درد، محدودیت حرکتی و علائم عصبی مانند ضعف یا بی‌حسی را ارزیابی می‌کند. این مرحله کمک می‌کند تا شدت آسیب و ناحیه دقیق درگیری مشخص شود.

MRI ستون فقرات

MRI به‌عنوان استاندارد طلایی، وضعیت دیسک‌ها، ریشه‌های عصبی و نخاع را به‌طور کامل نشان می‌دهد. این روش میزان فتق یا برجستگی دیسک را با دقت بالا مشخص می‌کند و پایه تصمیم‌گیری درمانی است.

سی‌تی اسکن و بررسی جزئیات استخوانی

سی‌تی اسکن در مواردی که MRI قابل انجام نباشد یا نیاز به بررسی دقیق ساختار استخوانی مهره‌ها باشد، کاربرد دارد. این روش تصویری دقیق از مهره‌ها و کانال نخاعی ارائه می‌دهد.

تست‌های عصبی (EMG/NCS) و عملکرد اعصاب

این آزمایش‌ها عملکرد اعصاب و عضلات مرتبط با دیسک توراسیک را بررسی می‌کنند. نتایج تست‌های عصبی کمک می‌کنند تا محل دقیق فشار دیسک بر ریشه عصبی مشخص شود.

رادیوگرافی ساده برای ارزیابی مهره‌ها

رادیوگرافی ستون فقرات تغییرات استخوانی، وضعیت مهره‌ها و فاصله بین آنها را نشان می‌دهد. اگرچه اطلاعات محدودی از خود دیسک ارائه می‌دهد، اما می‌تواند در کنار سایر روش‌ها مفید باشد.

در صورتی که قصد مراجعه به مطب دکتر میربلوک را دارید می‌توانید به آدرس زیر مراجعه کنید.

درمان‌های غیرجراحی دیسک توراسیک

در بسیاری از موارد، دیسک توراسیک می‌تواند با روش‌های غیرجراحی و محافظه‌کارانه مدیریت شود. این درمان‌ها به کاهش درد، بهبود عملکرد ستون فقرات و جلوگیری از پیشرفت آسیب کمک می‌کنند و معمولا اولین مرحله درمان قبل از جراحی هستند. در ادامه با روش های غیرجراحی درمان دیسک توراسیک آشنا می‌شوید:

استراحت و اصلاح وضعیت بدن

استراحت کوتاه و محدود کردن فعالیت‌هایی که باعث تشدید درد می‌شوند، می‌تواند فشار روی دیسک را کاهش دهد. اصلاح وضعیت بدن در هنگام نشستن، ایستادن و حمل بار، به کاهش فشار مزمن بر دیسک توراسیک کمک می‌کند و روند بهبود را تسریع می‌کند.

داروهای ضدالتهاب و مسکن‌ها

داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) و مسکن‌ها می‌توانند درد و التهاب ناشی از فشار دیسک بر ریشه‌های عصبی را کاهش دهند. استفاده صحیح و تحت نظر پزشک از این داروها، به بهبود کیفیت حرکت و کاهش علائم کمک می‌کند.

فیزیوتراپی و تمرینات تخصصی

فیزیوتراپی با تمرکز بر تقویت عضلات پشت، افزایش انعطاف‌پذیری و بهبود وضعیت بدن، فشار روی دیسک را کاهش می‌دهد. تمرینات اختصاصی طراحی شده توسط فیزیوتراپیست می‌تواند درد را کاهش داده و از عود مجدد دیسک توراسیک پیشگیری کند.

تزریق اپیدورال و روش‌های غیرجراحی هدفمند

در برخی موارد، تزریق داروهای ضدالتهاب مستقیم به ناحیه اطراف ریشه عصبی می‌تواند التهاب و درد را کاهش دهد. این روش‌ها معمولا در بیمارانی که با دارو و فیزیوتراپی پاسخ کافی نگرفته‌اند، کاربرد دارند و نیاز به جراحی را به تاخیر می‌اندازند.

تغییر سبک زندگی و فعالیت‌های روزمره

اصلاح فعالیت‌های روزانه مانند جلوگیری از بلند کردن بار سنگین، انجام حرکات کششی منظم و حفظ وضعیت مناسب بدن در محل کار و خانه، نقش مهمی در کنترل علائم دیسک توراسیک دارد و فشار مزمن روی دیسک را کاهش می‌دهد.

درمان‌های جراحی دیسک توراسیک

در مواردی که درمان‌های غیرجراحی پاسخگو نباشند یا فشار دیسک باعث علائم عصبی شدید شود، جراحی دیسک توراسیک گزینه درمانی موثر است. هدف از جراحی، کاهش فشار روی نخاع و ریشه‌های عصبی، بهبود عملکرد ستون فقرات و جلوگیری از پیشرفت آسیب است.

• روش‌های جراحی دیسک توراسیک: انتخاب روش مناسب جراحی دیسک توراسیک بستگی به شدت آسیب، موقعیت دیسک و شرایط عمومی بیمار دارد. هدف جراحی کاهش فشار روی نخاع و ریشه‌های عصبی، بهبود عملکرد ستون فقرات و جلوگیری از پیشرفت آسیب است. مهم‌ترین روش‌های جراحی شامل موارد زیر هستند:
• جراحی کم‌تهاجمی: این روش با استفاده از برش‌های کوچک و ابزارهای دقیق انجام می‌شود و مزیت اصلی آن کاهش آسیب به بافت‌های اطراف دیسک است. جراحی کم‌تهاجمی معمولا باعث کاهش درد پس از عمل، کوتاه‌تر شدن دوره نقاهت و بازگشت سریع‌تر به فعالیت‌های روزمره می‌شود. با این حال، این روش محدودیت‌هایی برای دسترسی به دیسک‌های پیچیده دارد و نیازمند تجربه بالای جراح و تجهیزات تخصصی است.
• دیسککتومی: دیسککتومی شامل برداشتن بخشی یا تمام دیسک آسیب‌دیده است که باعث فشار بر نخاع یا ریشه‌های عصبی شده است. این روش معمولا تسکین سریع درد و بهبود عملکرد عصبی را فراهم می‌کند و برای دیسک‌های فتق یا برجسته که علائم عصبی شدید ایجاد کرده‌اند کاربرد دارد. عوارض احتمالی شامل خونریزی، عفونت و امکان عود دیسک در آینده است و دوره بازتوانی پس از عمل ضروری است.
• فیوژن ستون فقرات: در روش فیوژن، دو یا چند مهره به صورت دائمی به هم متصل می‌شوند تا ستون فقرات تثبیت شده و حرکت دیسک آسیب‌دیده محدود شود. این روش برای دیسک‌های شدید یا تخریب‌شده مناسب است و باعث کاهش درد ناشی از حرکت دیسک و افزایش ثبات ستون فقرات می‌شود. محدودیت‌ها شامل کاهش انعطاف‌پذیری ستون فقرات، نیاز به ابزارهای داخلی و خطر عوارض عصبی یا عفونت است.

مزایا و خطرات روش‌های جراحی دیسک توراسیک

پس از انتخاب روش جراحی مناسب برای دیسک توراسیک، آگاهی از مزایا و خطرات هر روش اهمیت بالایی دارد. هر نوع جراحی نقاط قوت و محدودیت‌های خاص خود را دارد که باید با مشورت جراح و بررسی شرایط بیمار انتخاب شود. در جدول زیر، مقایسه‌ای کامل از مزایا و خطرات سه روش اصلی جراحی دیسک توراسیک ارائه شده است:

روش جراحی	مزایا	خطرات و عوارض احتمالی
جراحی کم‌تهاجمی	برش کوچک و حداقل آسیب بافتی درد کمتر پس از عمل زمان بهبود کوتاه‌تر و بازگشت سریع‌تر به فعالیت‌ها	محدودیت دسترسی به برخی دیسک‌ها نیاز به تجهیزات تخصصی خطر آسیب عصبی در موارد پیچیده
دیسککتومی	کاهش سریع فشار روی نخاع و ریشه عصبی تسکین درد و بهبود عملکرد عصبی	خونریزی و عفونت احتمال عود دیسک در آینده نیاز به دوره بازتوانی
فیوژن ستون فقرات	تثبیت دائمی مهره‌ها کاهش درد ناشی از حرکت دیسک آسیب‌دیده	کاهش انعطاف‌پذیری ستون فقرات نیاز به ابزارهای داخلی خطر عوارض عصبی و عفونت

تمرینات مناسب برای پیشگیری و بهبود دیسک توراسیک

تمرینات منظم و اصولی نقش مهمی در حفظ انعطاف ستون فقرات، تقویت عضلات پشت و کاهش فشار روی دیسک‌های توراسیک دارند. انجام منظم این تمرینات می‌تواند خطر آسیب‌های آینده را کاهش دهد و به بهبود وضعیت دیسک کمک کند.

تمرینات کششی

تمرینات کششی ستون فقرات توراسیک به افزایش انعطاف‌پذیری و کاهش فشار روی دیسک کمک می‌کنند. کشش کتف و پشت با خم کردن آرام بالاتنه به جلو و عقب و کشش جانبی ستون فقرات، عضلات میانی و کناری پشت را فعال کرده و مانع گرفتگی و سفتی عضلات می‌شود. انجام منظم این تمرینات باعث بهبود حرکت طبیعی ستون فقرات و کاهش دردهای ناشی از فشار دیسک می‌گردد.

تمرینات تقویت‌کننده عضلات مرکزی

عضلات مرکزی بدن نقش مهمی در حمایت از ستون فقرات دارند و فشار وارده بر دیسک‌ها را کاهش می‌دهند. تمریناتی مانند پل زدن که لگن را به آرامی بالا می‌برد و پلانک که بدن را صاف نگه می‌دارد، عضلات شکم، پشت و کمر را تقویت می‌کنند و به حفظ ثبات ستون فقرات کمک می‌کنند. این تمرینات برای پیشگیری از آسیب‌های دیسک و بهبود وضعیت دیسک توراسیک بسیار موثر هستند.

تمرینات اصلاح وضعیت بدن

وضعیت صحیح بدن در نشستن و ایستادن تاثیر مستقیم بر فشار وارد بر دیسک‌ها دارد. تمرینات اصلاح وضعیت شامل کشش قفسه سینه با عقب بردن آرنج‌ها و چرخش شانه‌ها به عقب و جلو است. این تمرینات عضلات پشت و قفسه سینه را تقویت می‌کنند، قوز پشت را کاهش می‌دهند و فشار روی دیسک‌های توراسیک را کاهش می‌دهند.

تمرینات سبک هوازی

ورزش‌های هوازی سبک مانند پیاده‌روی، شنا یا دوچرخه ثابت به افزایش جریان خون در ناحیه پشت کمک می‌کنند. این افزایش جریان خون باعث تغذیه بهتر دیسک‌ها و حفظ سلامت ستون فقرات می‌شود و می‌تواند روند بهبود دیسک توراسیک را تسریع کند. انجام منظم این تمرینات در کنار کشش و تقویت عضلات مرکزی، ترکیبی کامل برای پیشگیری و درمان دیسک توراسیک ایجاد می‌کند.

عوارض احتمالی دیسک توراسیک درمان‌ نشده

در صورت عدم درمان مناسب، دیسک توراسیک می‌تواند مشکلات جدی و مزمن برای ستون فقرات و سیستم عصبی ایجاد کند. این عوارض ناشی از فشار بر نخاع و ریشه‌های عصبی است و می‌تواند عملکرد عضلات، حس و حرکات روزمره را تحت تاثیر قرار دهد. در ادامه، مهم‌ترین عوارض دیسک توراسیک درمان‌نشده ارائه شده است:

• فشار بر نخاع: فتق یا برجستگی دیسک می‌تواند به نخاع فشار وارد کند و باعث ضعف عضلانی، اختلال در راه رفتن و کاهش حساسیت شود.
• ضعف و آتروفی عضلانی: فشار طولانی‌مدت بر ریشه‌های عصبی ممکن است باعث تحلیل عضلات و کاهش قدرت اندام‌ها شود.
• اختلالات حسی و بی‌حسی: گزگز، مورمور و کاهش حساسیت در تنه یا پاها به دلیل آسیب عصبی ایجاد می‌شود.
• مشکلات حرکتی و تعادلی: در موارد شدید، هماهنگی حرکتی و تعادل تحت تاثیر قرار گرفته و راه رفتن طبیعی دشوار می‌شود.
• درد مزمن و محدودیت فعالیت: دیسک درمان‌نشده می‌تواند درد پایدار در ناحیه میانی پشت یا قفسه سینه ایجاد کند و حرکت روزمره را محدود کند.