آیا تا به حال هنگام بالا رفتن از پلهها یا گرفتن اشیاء کوچک احساس درد یا خشکی در مفاصل خود کردهاید؟ این دردهای گاهبهگاه ممکن است اولین نشانههای آرتروز باشند، بیماری شایعی که میلیونها نفر در سراسر جهان با آن دست و پنجه نرم میکنند. آرتروز تنها مختص سالمندان نیست و حتی افراد جوانتر نیز ممکن است با آن مواجه شوند، بهویژه اگر فشارهای مکانیکی یا آسیبهای مفصلی داشته باشند. در این مقاله، قصد داریم به شما نشان دهیم آرتروز چیست، چگونه ایجاد میشود، علائم آن کدامند و روشهای موثر برای کنترل و پیشگیری از پیشرفت آن چه هستند. با آشنایی دقیق با این بیماری، میتوانید از مفاصل خود بهتر مراقبت کنید و درد را کاهش دهید. پس همراه ما باشید تا همه چیز را درباره آرتروز بدانید و با راهکارهای عملی برای مدیریت آن آشنا شوید.
آرتروز چیست؟
آرتروز یا استئوآرتریت یک بیماری مفصلی است که در آن غضروف محافظ بین استخوانها بهتدریج فرسوده و نازک میشود. غضروف نقش ضربهگیر دارد و باعث حرکت نرم و بدون اصطکاک مفصل میشود. با از بین رفتن این لایه، تماس مستقیم استخوانها با یکدیگر ایجاد شده و عملکرد طبیعی مفصل کاهش پیدا میکند.
بهبیان ساده، آرتروز نوعی ساییدگی مفصل است که ساختار داخلی آن را تحت تاثیر قرار میدهد و باعث تغییر در شکل و کارایی مفصل میشود. این بیماری میتواند هر مفصلی را درگیر کند، اما بیشتر در مفاصل پرتحرک دیده میشود. آرتروز یک اختلال غیرالتهابی و تدریجی محسوب میشود و عمدتا در طول زمان پیشرفت میکند، نه به صورت ناگهانی.
اگر پس از مطالعه اطلاعات این مقاله، تمایل دارید وضعیت خود را بهصورت دقیقتر با دکتر احمدرضا میربلوک در میان بگذارید و تزریق خود را انجام دهید، کافیست فرم زیر را پر کنید. تیم مشاوره دکتر میربلوک در سریعترین زمان ممکن با شما تماس خواهند گرفت.
علائم و نشانه های آرتروز
علائم و نشانههای آرتروز عمدتا به صورت تدریجی بروز میکنند و با پیشرفت تخریب غضروف مفصل شدت میگیرند. این علائم حاصل تغییرات ساختاری در مفصل و کاهش کارایی طبیعی آن هستند و بسته به محل درگیری مفصل، میتوانند متفاوت باشند. مهمترین علائم آرتروز شامل موارد زیر است:
- درد مفصل که اغلب در حین حرکت، ایستادن طولانی یا پس از فعالیت افزایش پیدا میکند و با استراحت کاهش مییابد.
- خشکی مفصل که بیشتر پس از بیدار شدن یا بعد از دورههای بیحرکتی احساس میشود و اغلب کوتاهمدت است.
- کاهش دامنه حرکتی مفصل به طوری که انجام حرکات عادی مفصل بهتدریج دشوارتر میشود.
- احساس ساییدگی یا صدای مفصل هنگام حرکت، که به دلیل تماس غیرطبیعی سطوح استخوانی ایجاد میشود.
- تورم خفیف اطراف مفصل ناشی از تغییرات استخوانی و بافتهای اطراف مفصل.
- حساسیت یا درد با فشار مستقیم روی مفصل
- تغییر شکل ظاهری مفصل در مراحل پیشرفته بیماری به علت رشد استخوانی و کاهش فضای مفصلی.
- کاهش قدرت عملکرد مفصل که میتواند بر انجام حرکات دقیق یا تحمل وزن تاثیر بگذارد.
علائم آرتروز اغلب پیشرونده هستند و شدت آنها از خفیف تا شدید متغیر است. در برخی افراد ممکن است علائم خفیف باقی بمانند و در برخی دیگر با گذشت زمان واضحتر و محدودکنندهتر شوند.
انواع آرتروز
آرتروز یک بیماری غیرالتهابی مفصلی است که میتواند مفاصل مختلف بدن را درگیر کند. بسته به محل درگیری، علائم و شدت بیماری متفاوت خواهد بود. در ادامه، بخشهای مختلف بدن که ممکن است دچار آرتروز شوند، بهصورت دقیق و ساختارمند معرفی میشوند.
آرتروز گردن
آرتروز گردن که با عنوان اسپوندیلوزیس سرویکال شناخته میشود، عمدتا در اثر افزایش سن، ساییدگی تدریجی مفاصل و آسیبهای تجمعی ایجاد میشود. این نوع آرتروز شیوع بالایی دارد و بر اساس منابع معتبر ارتوپدی، درصد قابل توجهی از افراد بالای ۶۰ سال درجاتی از آرتروز گردن را تجربه میکنند. تغییرات فرسایشی در مهرهها و دیسکهای گردنی از ویژگیهای اصلی این نوع آرتروز است.
آرتروز زانو
آرتروز زانو یکی از شایعترین انواع آرتروز محسوب میشود. در این حالت، غضروف مفصل زانو بهتدریج تخریب میشود و تماس استخوانها با یکدیگر افزایش مییابد. اگرچه در این فرآیند تورم و درد دیده میشود، اما منشا آن مانند آرتریتها التهابی نیست. غضروف سالم نقش ضربهگیر دارد و از اصطکاک جلوگیری میکند؛ با آسیب دیدن آن، حرکت طبیعی مفصل مختل میشود.
شاید این مطلب برای شما مفید باشد: اوزون تراپی برای آرتروز زانو
آرتروز انگشتان دست
آرتروز انگشتان زمانی رخ میدهد که مفاصل کوچک انگشتان دچار فرسایش شوند. در این وضعیت، حرکت مفاصل دشوارتر شده و عمدتا خشکی و درد مفصلی دیده میشود. این نوع آرتروز بیشتر مفاصل انتهایی و میانی انگشتان را درگیر میکند.
شما میتوانید برای دریافت نوبت و مشاوره آنلاین بر روی دکمه زیر کلیک کنید.
آرتروز دست
استئوآرتروز دست یکی از بیماریهای شایع مفاصل دست است که میتواند باعث خشکی، درد و التهاب مفاصل دست شود. این نوع آرتروز اغلب در سه ناحیه مشاهده میشود:
- قاعده انگشت شست در محل اتصال به مچ
- مفاصل نزدیک به نوک انگشتان
- مفصل میانی انگشتان
در برخی موارد، تغییر رنگ یا قرمزی مفصل نیز دیده میشود. گاهی آرتروز فقط یک دست، به ویژه دست غالب (مانند دست راست)، را درگیر میکند.
آرتروز پا
آرتروز پا میتواند بیش از ۳۰ مفصل پا و قوزک را درگیر کند. استخوانها و مفاصل پا نقش مهمی در حفظ تعادل، ایستادن و حرکت دارند. در صورت بروز آرتروز در این ناحیه، عملکرد طبیعی راه رفتن، دویدن و حفظ تعادل دچار اختلال میشود. به همین دلیل، آرتروز پا معمولا تاثیر قابلتوجهی بر عملکرد حرکتی فرد دارد.
آرتروز کمر
آرتروز کمر به درگیری مفاصل ستون فقرات یا مفاصل ساکروایلیاک گفته میشود؛ یعنی ناحیه اتصال ستون فقرات به لگن. این نوع آرتروز اغلب به دلیل ساییدگی مهرهها و غضروفهای بینمهرهای ایجاد میشود، اما عوامل دیگری مانند آسیبهای قدیمی یا برخی بیماریها نیز میتوانند در بروز آن نقش داشته باشند.
آرتروز لگن
آرتروز لگن به تخریب غضروف مفصل ران مربوط میشود. این بیماری از انواع شایع آرتروز است و با گذشت زمان میتواند شدت بیشتری پیدا کند. تغییرات غضروفی در مفصل لگن باعث محدود شدن حرکت مفصل و بروز درد تدریجی میشود و تشخیص بهموقع آن اهمیت بالایی دارد.
علل و عوامل موثر در بروز آرتروز
آرتروز یک بیماری مفصلی غیرالتهابی و پیشرونده است که در اثر تخریب تدریجی غضروف مفصل ایجاد میشود. عوامل متعددی میتوانند باعث شروع یا تسریع این روند شوند. در ادامه، مهمترین علل بروز آرتروز با توضیح کامل ارائه شدهاند:
افزایش سن
با گذر زمان، ساختار غضروف و بافتهای مفصلی توان بازسازی و ترمیم خود را از دست میدهند. کاهش تولید مایع سینوویال، که وظیفه روانکاری مفصل را بر عهده دارد، باعث میشود مفصل بیشتر در معرض ساییدگی و تخریب قرار گیرد. به همین دلیل، شیوع آرتروز در افراد بالای ۶۰ سال بسیار بالاست و فرسایش مفصل به صورت تدریجی اتفاق میافتد.
ساییدگی و استفاده مکرر از مفاصل
فعالیتهای تکراری و فشار مداوم بر مفاصل، بهویژه در شغلها یا ورزشهایی که فشار زیادی بر زانو، لگن یا دست وارد میکنند، میتواند باعث خستگی و فرسایش غضروف شود. هرچه فشار و تکرار حرکات بیشتر باشد، سرعت تخریب غضروف و پیشرفت آرتروز بالاتر خواهد بود.
اضافهبار مکانیکی روی مفصل
وزن بالای بدن و فشار اضافی بر مفاصل، بهویژه مفاصل تحملکننده وزن مانند زانو، لگن و ستون فقرات، روند تخریب غضروف را تسریع میکند. این فشار موجب میشود تماس استخوانها با یکدیگر افزایش یابد و غضروف نتواند نقش ضربهگیر خود را بهدرستی انجام دهد، در نتیجه آسیب مفصل جدیتر خواهد شد.
در صورتی که قصد مراجعه به مطب دکتر میربلوک را دارید میتوانید به آدرس زیر مراجعه کنید.
آسیبها و ضربههای قبلی مفصل
هر گونه ضربه، شکستگی، دررفتگی یا آسیب مفصلی قدیمی میتواند زمینهساز آرتروز در سالهای بعد شود. حتی آسیبهای کوچک که بهدرستی درمان نشدهاند، با گذشت زمان باعث تغییر در ساختار مفصل و افزایش اصطکاک بین استخوانها میشوند و سرعت فرسایش غضروف را افزایش میدهند.
ناهنجاریهای ساختاری یا مادرزادی مفصل
برخی افراد به دلیل اختلالات آناتومیک یا ناهنجاریهای مادرزادی مفصل در معرض آرتروز هستند. تغییر در زاویه قرارگیری استخوانها یا شکل غیرطبیعی مفصل باعث میشود فشار بر نقاط خاصی از مفصل متمرکز شود و غضروف سریعتر ساییده شود، حتی در سنین جوانی.
برای مشاهده نظرات بیماران، به پروفایل دکتر احمدرضا میربلوک در مطب چی مراجعه نمایید.
زمینه ژنتیکی
تحقیقات نشان میدهد که ژنتیک نقش مهمی در استعداد ابتلا به آرتروز دارد. افرادی که والدین یا بستگان نزدیکشان آرتروز داشتهاند، احتمال بیشتری دارند که در سنین پایینتر دچار تخریب مفصل و علائم آرتروز شوند.
کاهش کیفیت غضروف مفصلی
غضروف مفصلی سالم باید انعطاف پذیر و مقاوم باشد تا بتواند فشارهای مکانیکی را جذب کرده و حرکت روان مفصل را امکان پذیر کند. هرگونه تغییر در ترکیب بیوشیمیایی غضروف یا کاهش استحکام آن باعث میشود این نقش محافظتی از بین برود و تماس مستقیم استخوانها با یکدیگر افزایش یابد، که عامل اصلی درد و محدودیت حرکت در آرتروز است.
تفاوت آرتروز و آرتریت
آرتروز و آرتریت هر دو از بیماریهای شایع مفصلی هستند که اغلب به اشتباه به جای یکدیگر استفاده میشوند، در حالی که از نظر ماهیت، علت ایجاد و نحوه درگیری مفاصل تفاوتهای مهمی با هم دارند. شناخت دقیق تفاوت آرتروز و آرتریت به درک بهتر این دو اصطلاح پزشکی و جلوگیری از برداشت نادرست کمک میکند. در جدول زیر، تفاوتهای اصلی این دو بیماری مفصلی بهصورت خلاصه و قابلفهم مقایسه شدهاند.
| ویژگی | آرتروز | آرتریت |
|---|---|---|
| ماهیت بیماری | غیرالتهابی (فرسایشی) | التهابی |
| علت اصلی | تخریب و ساییدگی تدریجی غضروف مفصل | اختلالات التهابی، خودایمنی یا عفونی |
| روند بروز | تدریجی و وابسته به زمان | ممکن است ناگهانی یا پیشرونده باشد. |
| نوع درگیری مفصل | معمولا یک یا چند مفصل مشخص | اغلب چندین مفصل بهصورت همزمان |
| قرینگی مفاصل | عمدتا غیرقرینه | اغلب قرینه |
| خشکی مفصل | کوتاهمدت، معمولا پس از استراحت | طولانیمدت، بهویژه صبحها |
| تورم مفصل | خفیف یا محدود | واضح و همراه با التهاب |
| درد مفصل | بیشتر هنگام حرکت یا فشار | حتی در حالت استراحت نیز ممکن است وجود داشته باشد. |
| تغییر شکل مفصل | در مراحل پیشرفته دیده میشود. | ممکن است در اثر التهاب مزمن ایجاد شود. |
| سن شیوع | بیشتر در سنین بالاتر | میتواند در هر سنی رخ دهد. |
| منشا بیماری | ساختاری | التهابی، خودایمنی یا عفونی |
نقش تغذیه در آرتروز
انتخاب صحیح مواد غذایی نقش مهمی در حفظ سلامت مفاصل و کاهش علائم آرتروز دارد. مصرف برخی مواد مغذی میتواند به تقویت غضروفها، کاهش التهاب خفیف مفصل و تسکین درد کمک کند، در حالی که برخی غذاهای فرآوری شده ممکن است روند تخریب مفصل را تشدید کنند. در ادامه مهمترین نکات تغذیهای برای افراد مبتلا به آرتروز را به صورت کاربردی و قابل اجرا مشاهده میکنید.
- اسیدهای چرب امگا-۳: مصرف ماهیهای چرب مانند سالمون، تن و ساردین، همچنین روغن کتان و گردو میتواند به کاهش التهاب خفیف مفاصل و تسکین درد کمک کند.
- میوهها و سبزیجات تازه: مرکبات، فلفل دلمهای، کلم بروکلی و توتها سرشار از آنتیاکسیدانها و ویتامین C هستند که تولید کلاژن را تقویت کرده و سلامت غضروفها را حفظ میکنند.
- منابع کلسیم و ویتامین D: لبنیات کمچرب، تخممرغ و ماهیهای دارای استخوان به استحکام استخوانها کمک کرده و از مفاصل تحملکننده وزن محافظت میکنند.
- مواد غذایی ضد التهاب طبیعی: زنجبیل، زردچوبه و سیر با خواص ضد التهابی خود میتوانند التهاب خفیف مفاصل را کاهش دهند و درد را تسکین دهند.
- پرهیز از غذاهای فرآوری شده و قندهای اضافه: نوشیدنیهای گازدار، فستفودها و شیرینیهای صنعتی میتوانند التهاب مفصل را تشدید کرده و فشار بیشتری بر مفاصل تحملکننده وزن وارد کنند.
- حفظ وزن مناسب بدن: داشتن رژیم غذایی متعادل و کنترل وزن به کاهش فشار روی مفاصل زانو و لگن کمک کرده و روند تخریب غضروف را کند میکند.
تفاوت آرتروز در زنان و مردان
آرتروز یک بیماری مفصلی شایع است که هم مردان و هم زنان را درگیر میکند، اما شیوع، شدت و الگوی درگیری مفاصل در هر جنس متفاوت است. مطالعات نشان میدهند که زنان به ویژه پس از سن یائسگی، بیشتر در معرض آرتروز قرار دارند و اغلب علائم شدیدتری را تجربه میکنند. در مقابل، مردان معمولا در سنین پایین تر و بیشتر در مفاصل تحملکننده وزن مانند زانو و لگن دچار آرتروز میشوند. جدول زیر، تفاوتهای اصلی آرتروز در زنان و مردان را به صورت مقایسهای و واضح نشان میدهد.
| مورد مقایسه | آرتروز در زنان | آرتروز در مردان |
|---|---|---|
| شیوع بیماری | شایعتر، بهویژه بعد از یائسگی | کمتر از زنان |
| سن شروع | عمدتا پس از ۴۵–۵۰ سالگی | اغلب در سنین بالاتر |
| نقش هورمونها | کاهش استروژن نقش مهمی دارد. | تاثیر هورمونی کمتر |
| شدت درد | اغلب درد شدیدتر و طولانیتر | درد خفیفتر در بسیاری موارد |
| مفاصل درگیر شایع | زانو، دستها، انگشتان، لگن | لگن، ستون فقرات، زانو |
| پیشرفت بیماری | پیشرفت سریعتر در برخی مفاصل | پیشرفت آهسته تر |
| واکنش به درد | حساسیت بیشتر به درد | تحمل درد بالاتر |
| تاثیر چاقی | تاثیر قابلتوجهتر بر زانو | تاثیر کمتر نسبت به زنان |
| آرتروز بعد از آسیب | کمتر مرتبط با ضربه | شایعتر بهدنبال آسیبهای ورزشی |
| محدودیت عملکردی | بیشتر گزارش میشود. | کمتر گزارش میشود. |
آیا آرتروز فقط بیماری سالمندان است؟
آرتروز اغلب با افزایش سن مرتبط دانسته میشود و درست است که شیوع این بیماری در افراد بالای ۶۰ سال بیشتر است، اما محدود به سالمندان نیست. این بیماری میتواند در هر گروه سنی و حتی در جوانان و بزرگسالان میانسال نیز بروز کند، به ویژه زمانی که عوامل زمینهای یا آسیبهای مفصلی وجود داشته باشد.
عواملی مانند آسیبهای ورزشی، شکستگیها یا دررفتگیهای قبلی مفصل، اضافه وزن و فشار مکانیکی مداوم بر مفصل، میتوانند روند تخریب غضروف را تسریع کنند و آرتروز را در سنین پایینتر ایجاد نمایند. همچنین ناهنجاریهای مادرزادی یا ساختاری مفصل و برخی زمینههای ژنتیکی میتوانند استعداد ابتلا را افزایش دهند.
به طور کلی آرتروز یک بیماری پیشرونده مفصلی با منشا فرسایشی است که هرچند بیشتر در سالمندان دیده میشود، اما هیچ محدودیت سنی مشخصی ندارد و افراد جوان نیز میتوانند تحت تاثیر آن قرار بگیرند.
اضافه وزن چگونه باعث تشدید آرتروز میشود؟
اضافه وزن یکی از عوامل موثر در تشدید آرتروز است، زیرا فشار مکانیکی بر مفاصل تحمل کننده وزن مانند زانو، لگن و ستون فقرات را افزایش میدهد و روند تخریب غضروف را سرعت میبخشد. هر کیلوگرم افزایش وزن میتواند چند برابر بر فشار زانو تاثیر بگذارد و ساییدگی غضروف را تشدید کند. علاوه بر این، اضافه وزن باعث تغییر زاویه و نحوه قرارگیری مفصل در هنگام حرکت میشود، به طوری که فشار بر نقاط خاصی از مفصل متمرکز شده و آسیب مفصل افزایش مییابد.
از سوی دیگر، بافت چربی اضافی ترکیباتی آزاد میکند که میتوانند التهاب خفیف مزمن ایجاد کنند و حتی در آرتروز که بیماری غیرالتهابی است، فرایند ساییدگی مفصل را تسریع کرده و درد را تشدید کنند. به همین دلیل، مدیریت وزن از طریق رژیم غذایی متعادل و فعالیت بدنی کنترلشده نقش مهمی در کاهش فشار روی مفاصل و کند کردن روند فرسایش غضروف دارد.
آیا ورزش برای آرتروز مفید است یا مضر؟
ورزش نقش بسیار مهمی در کنترل و مدیریت آرتروز دارد و برخلاف تصور رایج، مضر نیست بلکه میتواند روند بیماری را کند کرده و عملکرد مفصل را بهبود بخشد. فعالیت بدنی مناسب باعث تقویت عضلات اطراف مفصل، کاهش فشار روی غضروف و حفظ دامنه حرکتی مفصل میشود. تمرینات ملایم مانند پیاده روی، شنا، دوچرخه سواری و حرکات کششی به افزایش انعطاف پذیری مفصل و کاهش خشکی آن کمک میکنند و هم زمان باعث تولید مایعات سینوویال و روان شدن مفصل میشوند که درد را کاهش میدهد.
علاوه بر این، ورزش منظم به کنترل وزن بدن و کاهش فشار مکانیکی روی مفاصل تحمل کننده وزن کمک میکند. برای دستیابی به بهترین نتیجه، برنامه ورزشی باید متناسب با وضعیت مفصل و شدت آرتروز طراحی شده و ترجیحا زیر نظر متخصص انجام شود. بنابراین ورزش نه تنها برای افراد مبتلا به آرتروز مضر نیست، بلکه یک فعالیت ضروری برای حفظ قدرت، انعطاف و عملکرد مفصل محسوب میشود.
آرتروز چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص آرتروز مرحلهای اساسی در مدیریت و درمان موفقیت آمیز این بیماری مفصلی است. آرتروز به صورت تدریجی پیشرفت میکند و نشانهها ممکن است در ابتدا خفیف باشند، بنابراین تشخیص دقیق اهمیت زیادی دارد. فرآیند تشخیص عمدتا شامل بررسی تاریخچه پزشکی، معاینه بالینی و استفاده از روشهای تصویربرداری و آزمایشگاهی است که در ادامه بیشتر با این روش ها آشنا میشوید:
بررسی تاریخچه پزشکی
در اولین مرحله، پزشک با پرسش از بیمار درباره علائم، مدت زمان بروز درد، محل درد و عوامل تشدیدکننده اطلاعات لازم را جمعآوری میکند. همچنین سوابق آسیب مفصلی، بیماریهای زمینهای و سابقه خانوادگی بررسی میشود تا احتمال آرتروز و نوع آن مشخص شود.
معاینه بالینی
معاینه مفصل شامل بررسی موارد زیر است:
- دامنه حرکتی مفصل و میزان محدودیت آن
- وجود خشکی مفصل، بهویژه پس از بیحرکتی
- تورم، تغییر شکل یا حساسیت مفصل
- صدای مفصل هنگام حرکت که میتواند نشانه فرسایش غضروف باشد.
این معاینات به پزشک کمک میکند شدت آسیب و محل دقیق درگیری مفصل را تشخیص دهد.
برای درمان آرتروز میتوانید به دکتر احمدرضا میربلوک مراجعه کنید. مطب ایشان در آدرس تهران، خیابان شریعتی، بالاتر از میرداماد، نرسیده به مترو شریعتی، کوچه فلسفی، پلاک ۵، ساختمان پرشین، طبقه ۲ واقع میباشد.
تصویربرداری پزشکی
برای تایید تشخیص و بررسی میزان تخریب مفصل، از روشهای تصویربرداری استفاده میشود:
- رادیوگرافی (X-Ray): برای مشاهده کاهش فضای مفصلی، تشکیل خارهای استخوانی و تغییر شکل مفصل
- MRI: برای بررسی دقیقتر غضروف، رباطها و بافت نرم اطراف مفصل
- سونوگرافی مفصل: برای ارزیابی التهاب یا تجمع مایع در اطراف مفصل
آزمایشهای تکمیلی
اگرچه آرتروز معمولا یک بیماری غیرالتهابی است و نیاز به آزمایش خون ندارد، در موارد مشکوک ممکن است آزمایشهایی انجام شود تا آرتریت التهابی یا سایر بیماریهای مفصلی رد شود.
بهترین روش درمان آرتروز چیست؟
آرتروز یک بیماری پیشرونده مفصلی غیرالتهابی است که هیچ درمان قطعی برای بازسازی کامل غضروف ندارد، اما روشهای مختلفی وجود دارند که علائم را کاهش داده و عملکرد مفصل را بهبود میبخشند. بهترین درمان معمولا ترکیبی از چند روش است که با توجه به شدت بیماری و مفصل درگیر انتخاب میشوند.
اصلاح سبک زندگی
تغییرات در سبک زندگی، پایهایترین روش مدیریت آرتروز است. کنترل وزن و کاهش فشار روی مفاصل، انجام تمرینات فیزیکی منظم و مناسب برای تقویت عضلات اطراف مفصل، و اجتناب از حرکات تکراری یا فشار بیش از حد بر مفصل، نقش مهمی در کاهش درد و پیشگیری از پیشرفت بیماری دارند.
دارو درمانی
در مواردی که درد یا خشکی مفصل مزمن است، استفاده از داروهای مسکن و ضد التهاب ملایم میتواند به کاهش علائم کمک کند. داروهای موضعی یا خوراکی بسته به شدت درد و توصیه پزشک تجویز میشوند.
فیزیوتراپی و ورزش درمانی
تمرینات کنترل شده فیزیوتراپی و ورزشهای ملایم مانند شنا، پیاده روی و حرکات تقویتی مفصل، باعث تقویت عضلات اطراف مفصل و افزایش دامنه حرکتی میشوند و فشار روی غضروف را کاهش میدهند.
استفاده از وسایل کمکی
در برخی موارد، استفاده از بریس، عصا یا کفشهای طبی میتواند به کاهش فشار روی مفصل و بهبود عملکرد حرکتی کمک کند.
روشهای نوین درمانی
در شرایط پیشرفته یا مواردی که روشهای محافظهکارانه کافی نیستند، تزریق ژلهای مفصلی، پلاسمای غنی از پلاکت (PRP) یا روشهای نوین بازسازی غضروف میتوانند به بهبود حرکت مفصل و کاهش درد کمک کنند.
جراحی
در مراحل شدید آرتروز و زمانی که تخریب غضروف و مفصل بسیار پیشرفته است، جراحی تعویض مفصل آخرین گزینه درمانی محسوب میشود و معمولا نتایج طولانی مدت و قابل قبولی ارائه میدهد.
تزریق داخل مفصل چه نقشی در درمان دارد؟
تزریق داخل مفصل یکی از روشهای موثر و غیرجراحی برای کاهش درد و بهبود عملکرد مفصل در آرتروز است. این روش به ویژه زمانی کاربرد دارد که درمانهای دارویی یا تغییر سبک زندگی به تنهایی نتوانند علائم بیمار را کنترل کنند. تزریق میتواند شامل کورتون برای کاهش التهاب و درد کوتاهمدت یا هیالورونیک اسید برای روانسازی مفصل و کاهش اصطکاک بین استخوانها باشد.
علاوه بر این، روش نوین تزریق پی آر پی برای درمان آرتروز با استفاده از پلاکتهای غنی از فاکتور رشد خون خود بیمار، فرایند بازسازی بافت غضروفی و کاهش التهاب خفیف مفصل را تحریک میکند. مطالعات نشان میدهند که تزریق PRP میتواند باعث کاهش درد، افزایش انعطاف مفصل و بهبود عملکرد حرکتی در بیماران مبتلا به آرتروز شود، به ویژه در مراحل اولیه تا متوسط بیماری. به این ترتیب، تزریق داخل مفصل و به ویژه PRP، یک راهکار مکمل و محافظه کارانه است که روند پیشرفت آرتروز را کند میکند.
چگونه میتوان از پیشرفت آرتروز جلوگیری کرد؟
پیشگیری از پیشرفت آرتروز به ترکیبی از تغییر سبک زندگی، مراقبتهای مفصلی و اقدامات درمانی به موقع وابسته است. هرچه این اقدامات زودتر آغاز شوند، احتمال کاهش سرعت تخریب مفصل و حفظ عملکرد طبیعی مفصل بیشتر میشود.
یکی از مهم ترین روشها کنترل وزن بدن است، زیرا کاهش فشار مکانیکی بر مفاصل تحملکننده وزن مانند زانو و لگن میتواند روند ساییدگی غضروف را کند کند. فعالیت بدنی منظم و ورزش مناسب نیز نقش حیاتی دارد؛ تمریناتی که عضلات اطراف مفصل را تقویت کرده و دامنه حرکتی مفصل را حفظ میکنند، فشار روی غضروف را کاهش داده و از خشکی مفصل جلوگیری میکنند.
تغذیه سالم و غنی از مواد مغذی نیز در پیشگیری از پیشرفت آرتروز موثر است. مصرف مواد غذایی حاوی آنتیاکسیدانها، امگا-۳ و کلسیم میتواند سلامت غضروف و استخوانها را تقویت کند. علاوه بر این، اجتناب از فعالیتهای سنگین یا حرکات تکراری که فشار زیاد بر مفصل وارد میکنند کمک میکند تا مفصل کمتر آسیب ببیند.
