بعد از جراحی ستون فقرات، فیزیوتراپی نقش مهمی در بازگرداندن حرکت، تقویت عضلات و بهبود عملکرد ستون فقرات دارد. ممکن است سوالاتی درباره زمان شروع تمرینات، نوع تمرینات ایمن و روشهای پیشگیری از آسیب دوباره داشته باشید. این مقاله مروری بر فیزیوتراپی بعد از جراحی ستون فقرات است و مراحل توانبخشی، نکات مراقبتی و تمرینات کاربردی را به شما معرفی میکند تا روند بازگشت به فعالیتهای روزمره شما با اطمینان و آرامش پیش برود.
انجام فیزیوتراپی بعد از جراحی ستون فقرات چه اهمیتی دارد؟
جراحی ستون فقرات، هرچند که میتواند مشکلاتی مانند درد، فشار روی اعصاب یا ناهنجاریهای ساختاری را برطرف کند، اما به تنهایی نمیتواند تمامی چالشهای پس از عمل را حل کند. در اینجا اهمیت فیزیوتراپی بعد از جراحی ستون فقرات (Physiotherapy after spinal surgery) به طور کامل آشکار میشود.
- پس از جراحی، بسیاری از بیماران با درد بعد از جراحی ستون فقرات و التهاب مواجه میشوند. فیزیوتراپی با استفاده از تکنیکهایی مانند درمان دستی، تمرینات ملایم و روشهای فیزیکی مانند سرما یا گرما درمانی، به کاهش این علائم کمک میکند.
- جراحی ممکن است باعث خشکی و محدودیت حرکتی در ناحیه تحت عمل شود. فیزیوتراپی با تمرینات اختصاصی، به بازیابی انعطافپذیری و دامنه حرکتی ستون فقرات کمک میکند.
- عضلات اطراف ستون فقرات نقش مهمی در حمایت و ثبات این ناحیه دارند. پس از جراحی، این عضلات ممکن است به دلیل بیحرکتی یا ضعف ناشی از عمل، تضعیف شوند. فیزیوتراپی با تمرینات تقویتی، به بازسازی قدرت عضلانی ستون فقرات کمک میکند.
- بیحرکتی طولانیمدت پس از جراحی میتواند منجر به عوارضی مانند لخته شدن خون، خشکی مفاصل یا حتی مشکلات تنفسی شود. فیزیوتراپی با تشویق به حرکت و فعالیتهای کنترلشده، از بروز این عوارض جلوگیری میکند.
- هدف نهایی فیزیوتراپی، بازگرداندن بیمار به فعالیتهای روزمره است. با کمک فیزیوتراپی، بیماران میتوانند سریعتر به کار، ورزش و زندگی عادی بازگردند.
- در برخی موارد، ضعف عضلانی یا عدم رعایت اصول صحیح حرکتی پس از جراحی میتواند منجر به مشکلات جدید و نیاز به جراحیهای تکمیلی شود. فیزیوتراپی با آموزش حرکات صحیح و تقویت ساختارهای حمایتی، از این خطرات جلوگیری میکند.
آیا فیزیوتراپی زودهنگام بعد از عمل خطر دارد؟
شروع فیزیوتراپی زودهنگام پس از جراحی ستون فقرات در تهران معمولا بیخطر و حتی مفید است، البته به شرطی که تحت نظر پزشک و فیزیوتراپیست انجام شود. دلیل اهمیت آن این است که بیحرکتی طولانی باعث سفتی عضلات و مفاصل، کاهش انعطافپذیری ستون فقرات و افزایش خطر لخته خون و مشکلات گردش خون میشود.
تمرینات اولیه شامل حرکات سبک لگن و پاها، تنفس عمیق و آموزش وضعیت صحیح بدن است. این تمرینات به حفظ جریان خون، کاهش تورم و درد و جلوگیری از مشکلات ثانویه کمک میکنند. با این حال، تمرینات شدید، بلند کردن اجسام سنگین یا خم شدن شدید قبل از اجازه پزشک میتواند خطرناک باشد و ممکن است باعث آسیب به محل جراحی، افزایش خونریزی یا تاخیر در ترمیم بافتها شود. بنابراین، شروع فیزیوتراپی باید با برنامهریزی دقیق و مرحلهبندی مناسب انجام شود.
در صورتی که تمایل دارید وضعیت خود را بهصورت دقیقتر با دکتر میربلوک در میان بگذارید و جراحی خود را انجام دهید، کافیست فرم زیر را پر کنید. تیم مشاوره دکتر میربلوک در سریعترین زمان ممکن با شما تماس خواهند گرفت.
تمرینات فیزیوتراپی بعد از جراحی ستون فقرات شامل چه چیزهایی است؟
پس از جراحی ستون فقرات، انجام تمرینات فیزیوتراپی به صورت مرحلهای و کنترلشده نقش بسیار مهمی در بازگرداندن قدرت، انعطافپذیری و ثبات ستون فقرات دارد. این تمرینات نه تنها به کاهش درد کمک میکنند، بلکه از خشکی عضلات و مفاصل جلوگیری کرده و روند بهبودی را تسریع میکنند. در ادامه، مهمترین دستههای تمرینات فیزیوتراپی پس از جراحی ستون فقرات و نحوه انجام آنها را بررسی کرده ایم.
تمرینات حرکتی ملایم (Early Mobility Exercises)
در روزها و هفتههای اولیه پس از جراحی، تمرینات حرکتی ملایم برای حفظ جریان خون و جلوگیری از خشکی عضلات و مفاصل ضروری هستند. این تمرینات شامل حرکات آرام لگن، پاها و دستها میشوند و به کاهش تورم و پیشگیری از لخته شدن خون کمک میکنند. علاوه بر این، تمرینات تنفسی عمیق نیز باعث افزایش اکسیژنرسانی و کاهش تنش عضلانی میشوند. آموزش وضعیت صحیح بدن هنگام نشستن، ایستادن و خوابیدن نیز بخشی از این مرحله است تا فشار اضافی به ستون فقرات وارد نشود.
تمرینات تقویتی عضلات مرکزی (Core Strengthening)
تمرینات تقویتی عضلات شکم و کمر، ستون فقرات را حمایت میکنند و به پیشگیری از درد و آسیبهای بعدی کمک میکنند. این تمرینات معمولا شامل تمرینات ایزومتریک، پل لگنی (Bridging) و کششهای ملایم عضلات کمری و شکمی هستند. شدت و تکرار تمرینات به تدریج افزایش مییابد تا عضلات بدون فشار اضافی تقویت شوند. این مرحله نقش مهمی در بازگشت بیمار به فعالیتهای روزمره و افزایش ثبات ستون فقرات دارد.
تمرینات انعطافپذیری و تعادلی (Flexibility & Balance Exercises)
این تمرینات شامل کشش ملایم عضلات پشت، پاها و کمر است که از خشکی و گرفتگی عضلات جلوگیری میکند. تمرینات تعادلی و تمرینات عملکردی به بیمار کمک میکنند تا تعادل و ثبات بدن خود را افزایش دهد و خطر سقوط یا آسیبهای دیگر کاهش یابد. این تمرینات همچنین به بازگشت ایمن به فعالیتهای روزمره و ورزشهای سبک کمک میکنند.
درمانهای کمکی و تجهیزات فیزیوتراپی
در کنار تمرینات، ممکن است از تجهیزات و روشهای کمکی فیزیوتراپی استفاده شود تا روند بهبودی سریعتر و راحتتر شود. استفاده از الکتروتراپی، لیزر درمانی، اولتراسوند یا ماساژ درمانی میتواند درد و التهاب را کاهش دهد و انعطافپذیری عضلات را افزایش دهد. ترکیب این روشها با تمرینات حرکتی و تقویتی باعث میشود که بیمار به تدریج توانایی حرکتی خود را باز یابد و از بروز عوارض ثانویه جلوگیری شود.
شما میتوانید برای دریافت نوبت و مشاوره آنلاین بر روی دکمه زیر کلیک کنید.
به طور کلی تمرینات فیزیوتراپی پس از جراحی ستون فقرات معمولا شامل موارد زیر است:
| مرحله | نوع تمرین | توضیحات |
|---|---|---|
| مرحله اول (هفته ۱ تا ۴) | تمرینات تنفسی | جلوگیری از مشکلات ریوی و افزایش اکسیژنرسانی. |
| تمرینات ایزومتریک شکم و کمر | انقباض عضلات شکم و کمر بدون حرکت ستون فقرات. | |
| حرکات مچ و زانو | بهبود گردش خون در اندامها و جلوگیری از لختهشدن خون. | |
| مرحله دوم (هفته ۴ تا ۸) | تمرینات کششی ملایم | کشش عضلات پشت، گردن و پاها برای کاهش خشکی. |
| تمرینات تقویتی با وزن بدن | حرکات سادهای مانند پل زدن و جمعکردن زانو به شکم. | |
| مرحله سوم (ماه ۲ تا ۴) | تمرینات استقامتی | تمرینات مقاومتی سبک با کش یا وزنههای کوچک. |
| تمرینات تعادلی | ایستادن روی یک پا یا راهرفتن روی سطوح نرم. | |
| مرحله چهارم (ماه ۴ به بعد) | تمرینات هوازی سبک | پیادهروی، شنا یا دوچرخهسواری ثابت برای افزایش استقامت. |
| تمرینات قدرتی پیشرفته | حرکاتی مانند اسکات سبک، لانج و تقویت عضلات مرکزی بدن. |
فیزیوتراپی بعد از جراحی ستون فقرات چه زمانی شروع میشود؟
فیزیوتراپی بعد از جراحی ستون فقرات (Physiotherapy after spinal surgery) معمولا در روزهای اولیه پس از عمل با تمرینات بسیار سبک و غیرفعال آغاز میشود. برای مثال، بیماران تشویق میشوند که در همان روز اول پس از جراحی، با کمک راه رفتن کوتاه و حرکات ملایم، گردش خون را بهبود بخشند و از عوارضی مانند لخته شدن خون جلوگیری کنند.
تمرینات کششی و حرکات اصلاحی نیز در هفتههای اول به تدریج اضافه میشوند، اما این برنامه باید بر اساس نوع جراحی، وضعیت بیمار و توصیههای دکتر احمدرضا میربلوک تنظیم شود. بهطور کلی، فیزیوتراپی در مراحل اولیه (۱ تا ۴ هفته پس از عمل) بر بهبود گردش خون و تحرک اولیه تمرکز دارد، در حالی که تمرینات تقویتی و پیشرفتهتر معمولا از هفتههای ۶ تا ۱۲ شروع میشوند.
زمان دقیق شروع فیزیوتراپی به عوامل مختلفی مانند نوع جراحی (مثلا جراحی فیوژن یا دیسککتومی)، سلامت عمومی بیمار و میزان بهبودی زخم بستگی دارد. برای جراحیهای کمتهاجمی، ممکن است فیزیوتراپی زودتر آغاز شود، در حالی که برای جراحیهای پیچیدهتر مانند فیوژن ستون فقرات، ممکن است شروع فیزیوتراپی به چند هفته بعد موکول شود تا استخوانها زمان کافی برای جوشخوردن داشته باشند.
برای دریافت نوبت معاینه میتوانید با شماره های موجود در عکس بالا تماس بگیرید.
طول دوره فیزیوتراپی بعد از جراحی ستون فقرات چقدر است؟
طول دوره فیزیوتراپی بعد از عمل ستون فقرات بستگی به نوع جراحی، وضعیت بیمار و میزان پیشرفت او دارد. بهطور کلی، این دوره میتواند از ۶ هفته تا ۶ ماه یا بیشتر ادامه یابد. در مراحل اولیه (۱ تا ۴ هفته پس از عمل)، تمرینات سبک و غیرفعال برای بهبود گردش خون و تحرک اولیه انجام میشود.
از هفتههای ۶ تا ۱۲، تمرینات تقویتی و پیشرفتهتر به برنامه اضافه میشوند تا عضلات اطراف ستون فقرات تقویت شوند. برخی بیماران ممکن است پس از ۳ تا ۶ ماه به بهبودی کامل برسند، در حالی که دیگران به ویژه در جراحیهای پیچیدهتر مانند فیوژن ستون فقرات، ممکن است به جلسات فیزیوتراپی برای چند ماه دیگر نیاز داشته باشند.
برای انجام جراحی ستون فقرات میتوانید به دکتر احمدرضا میربلوک مراجعه کنید. مطب ایشان در آدرس تهران، خیابان شریعتی، بالاتر از میرداماد، نرسیده به مترو شریعتی، کوچه فلسفی، پلاک ۵، ساختمان پرشین، طبقه ۲ واقع میباشد.
آیا فیزیوتراپی بعد از عمل ستون فقرات دردناک است؟
فیزیوتراپی بعد از جراحی ستون فقرات در تهران شامل تمرینات و تکنیکهایی است که با هدف بهبود حرکت، تقویت عضلات و کاهش درد طراحی شدهاند. در مراحل اولیه، ممکن است کمی درد یا ناراحتی احساس شود که ناشی از حساسیت طبیعی بدن به جراحی و استفاده مجدد از عضلات و مفاصل است. با این حال، این درد معمولا خفیف و موقتی است و به مرور زمان با پیشرفت درمان کاهش مییابد. فیزیوتراپیستها برنامه تمرینی را با توجه به شرایط بیمار تنظیم میکنند تا از فشار بیش از حد جلوگیری شود.
تحقیقات نشان میدهند که پیگیری منظم فیزیوتراپی و انجام تمرینات توصیهشده، نه تنها در کاهش درد بلکه در افزایش سرعت بهبود و پیشگیری از مشکلات آینده موثر است. اگرچه ممکن است برخی بیماران در ابتدا از درد جزئی شکایت کنند، این بخشی طبیعی از روند درمان است و نباید باعث نگرانی شود. مهم است که هرگونه درد غیرعادی یا شدید به بهترین جراح ستون فقرات یا فیزیوتراپیست گزارش داده شود تا برنامه درمانی اصلاح شود.
راهکارهای کاهش درد بعد از فیزیوتراپی بعد از جراحی ستون فقرات
بعد از جراحی ستون فقرات، فیزیوتراپی نقش بسیار مهمی در بازگرداندن توانایی حرکتی، کاهش درد و بهبود عملکرد بیمار دارد. با این حال، ممکن است پس از انجام تمرینات، درد و ناراحتی موقتی ایجاد شود. رعایت نکات و روشهای مناسب برای مدیریت و کاهش این درد، به بهبود سریعتر توانایی حرکتی و پیشگیری از بروز عوارض کمک میکند. در ادامه ی این مقاله از وب سایت دکتر احمدرضا میربلوک مهمترین روشها و اقدامات موثر برای کاهش درد بعد از فیزیوتراپی بررسی شده است.
پیشنهاد میکنیم برای کسب اطلاعات بیشتر در رابطه با فیزیوتراپی بعد از جراحی ستون فقرات به این مقاله در Pubmed مراجعه کنید.
استراحت و رعایت اصول فعالیت
بعد از هر جلسه فیزیوتراپی، استراحت کوتاه با وضعیت صحیح بدن بسیار مهم است. دراز کشیدن با زانوهای کمی خم شده یا قرار دادن یک بالش زیر پا باعث کاهش فشار روی ستون فقرات و تسکین درد میشود. همچنین پرهیز از فعالیتهای شدید یا بلند کردن اجسام سنگین در این مرحله ضروری است، زیرا این کارها میتوانند باعث آسیب به محل جراحی یا افزایش درد شوند. رعایت تعادل بین فعالیت و استراحت، یکی از کلیدهای موفقیت در کاهش درد بعد از تمرینات است.
استفاده از گرما و سرما
استفاده درست از گرما و سرما میتواند به کاهش درد و التهاب بعد از فیزیوتراپی کمک کند. در ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول پس از تمرین، استفاده از کمپرس سرد یا پد یخ برای کاهش تورم و التهاب موثر است. پس از گذشت چند روز، گرما باعث شل شدن عضلات سفت و کاهش اسپاسم میشود و میتوان از حوله گرم، پد گرمایی یا وان آب گرم استفاده کرد. ترکیب این روشها به مدیریت درد و افزایش راحتی بیمار کمک میکند.
دکتر میربلوک، متخصص ارتوپدی و ستون فقرات، با سالها تجربه در درمان مشکلات مختلف این ناحیه از جمله شکستگیها، لغزش مهرهها، دیسک و انحرافات شدید ستون فقرات، از پیشگامان استفاده از روشهای نوین و کمتهاجمی در جراحی ستون فقرات هستند. ایشان با بهرهگیری از جراحیهای پیشرفته با پلاتین، ایمپلنتهای تخصصی، فیزیوتراپی هدفمند و برنامههای توانبخشی شخصیسازیشده، مسیر درمان و بهبود ستون فقرات را با حداقل عوارض و بیشترین بازده برای هر بیمار طراحی میکنند.
دارودرمانی کنترل درد
مصرف داروهای مسکن و ضدالتهاب غیر استروئیدی (NSAIDs) تحت نظر پزشک میتواند درد و التهاب عضلات بعد از تمرینات را کاهش دهد. این داروها به ویژه در روزهای اولیه بعد از فیزیوتراپی مفید هستند. توجه داشته باشید که مصرف خودسرانه داروها ممکن است عوارض جانبی ایجاد کند، بنابراین همیشه باید با پزشک یا فیزیوتراپیست هماهنگ شود تا دوز و نوع دارو مناسب شرایط بیمار باشد.
تکنیکهای آرامسازی و تنفسی
تمرینات تنفسی عمیق و تکنیکهای آرامسازی به کاهش تنش عضلانی و درد پس از فیزیوتراپی کمک میکنند. تنفس عمیق باعث بهبود جریان خون و کاهش فشار روی عضلات پشت میشود، در حالی که روشهای آرامسازی ذهن و بدن مانند مدیتیشن کوتاه یا تمرینات ذهنی-بدنی استرس را کاهش میدهند. ترکیب این تکنیکها با کششهای ملایم بعد از تمرینات باعث میشود درد بعد از فیزیوتراپی کمتر احساس شود.
ماساژ و درمانهای کمکی
ماساژ ملایم اطراف عضلات کمر و پشت میتواند گرفتگی و اسپاسم عضلانی را کاهش دهد و به آرامش عضلات کمک کند. علاوه بر ماساژ، استفاده از درمانهای فیزیوتراپی کمکی مانند الکتروتراپی، لیزر درمانی یا اولتراسوند نیز میتواند درد بعد از تمرینات را تسکین دهد. این روشها با افزایش جریان خون و کاهش التهاب، روند بهبودی را سریعتر و راحتتر میکنند.
در صورتی که قصد دارید به دکتر میربلوک مراجعه کنید میتوانید با شماره موجود در عکس بالا تماس بگیرید.
پیگیری وضعیت بدن در فعالیتهای روزمره
رعایت وضعیت صحیح بدن در طول روز یکی از مهمترین عوامل کاهش درد است. هنگام نشستن، ایستادن، خم شدن یا بلند کردن اجسام کوچک، رعایت اصول پوسچر صحیح باعث کاهش فشار روی ستون فقرات میشود. همچنین استفاده از کمربند طبی یا وسایل حمایتی در صورت توصیه پزشک میتواند از وارد شدن فشار اضافی به ناحیه جراحی جلوگیری کند. هرگونه درد شدید یا غیرمعمول باید سریعا به فیزیوتراپیست یا پزشک گزارش شود تا اقدامات لازم انجام شود.
برنامه غذایی و هیدراتاسیون
تغذیه مناسب و مصرف آب کافی میتواند به کاهش درد و تسریع بهبودی کمک کند. نوشیدن آب کافی باعث بهبود عملکرد بافتها و کاهش خشکی عضلات میشود، در حالی که مصرف غذاهای ضدالتهاب مانند میوهها، سبزیجات و منابع پروتئینی سالم به کاهش التهاب و تورم بعد از تمرینات کمک میکند. رعایت تغذیه مناسب در کنار فیزیوتراپی، اثر تسکینی و بهبود عملکرد ستون فقرات را تقویت میکند.
نتیجهگیری
در پایان، فیزیوتراپی بعد از جراحی ستون فقرات یک بخش اساسی از روند بهبودی است که به کاهش درد، و تقویت عضلات کمک میکند. این درمان با برنامهریزی دقیق و تحت نظر متخصص، میتواند نتایج مثبتی مانند جلوگیری از عوارض طولانیمدت را به همراه داشته باشد. همکاری بیمار با تیم درمانی و پایبندی به تمرینات توصیهشده، نقش کلیدی در موفقیت این فرایند دارد. با صبر و تداوم، بسیاری از بیماران میتوانند به فعالیتهای روزمره خود بازگردند.
سوالات متداول
ممکن است کمی درد یا کشش عضلانی موقت احساس شود که طبیعی است و با پیشرفت تمرینات کاهش مییابد. درد شدید باید به فیزیوتراپیست گزارش شود.
عوارض جدی نادر است؛ معمولا شامل درد موقت، سفتی عضلات یا خستگی است. هر درد غیرمعمول یا تورم شدید باید سریعا گزارش شود.
معمولا ۲ تا ۴ جلسه در هفته توصیه میشود. تمرینات سبک در خانه بین جلسات نیز مفید است.
بله، با تقویت عضلات مرکزی، بهبود تعادل و آموزش وضعیت صحیح بدن، احتمال بازگشت درد یا آسیب کاهش مییابد.
